LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "người là hiện thân sáng chói của tinh thần độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, là mẫu mực của tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, đổi mới và sáng tạo": http://123doc.vn/document/1049313-nguoi-la-hien-than-sang-choi-cua-tinh-than-doc-lap-dan-toc-gan-lien-voi-chu-nghia-xa-hoi-la-mau-muc-cua-tinh-than-doc-lap-tu-chu-tu-luc-tu-cuong-doi-m.htm
“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc
về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận động
và phát triển sang tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta,
thừa kế và phát triển các giá trị truyền thong tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh
hoa văn hoá nhân loại. Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai
cấp, giải phóng con người, về độc lập dân tộc gắp liền với chủ nghĩa xã hội, kết
hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh thời đại; về sưc mạnh của nhân dân,
của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà
Nước thực sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực
lượng vũ trang nhân dân; về phát triển kinh tế văn hoá, không ngừng nâng cao
đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; về đạo đức cách mạng, cần kiêm,
liêm chính, chí công vô tư; về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng đời sau; về
xây dựng Đảng chế độ trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là lãnh
đạo, vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân…
Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đưởng cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta
giành thắng lợi, là tài sản tinh tần to lớn của Đảng và của dân tộc ta.”
Cả cuộc đời của Hồ Chí Minh đã dành trọn cho nhân dân, cho đất nước,
cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng con người, giải phóng nhân loại cần lao,
thoát khỏi mọi áp bức, bất công, vươn tới cuộc sống ấm no, tự do và hạnh phúc.
Và trong diễn văn tại lễ kỉ niệm 105 năm ngày sinh chủ tịnh Hồ Chí Minh
có viết:” Người là hiện thân sáng chói của tinh thần độc lập dân tộc gắn liền
với chủ nghĩa xã hội, là mẫu mực của tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự
cường, đổi mới và sáng tạo”
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Ở đây chúng ta sẽ đi sâu vào phân tích làm rõ hai vấn đề của nhận định
trên.
Thứ nhất độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là tư tưởng chính
trị đặc sắc, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt và bao trùm trong di sản tư tưởng Hồ Chí
1
Minh. Tư tưởng đặc sắc ấy thể hiện nhất quán mục tiêu của con đường cách
mạng mà Người đã lựa chọn, nó vừa đáp ứng được yêu cầu bức xúc của dân tộc
và khát vọng của quần chúng nhân dân giành lấy độc lập, tự do, ấm no và hạnh
phúc, giải phóng cuộc đời lầm than, đói khổ dưới ách thống trị tàn bạo của chủ
nghĩa thực dân, đế quốc và bè lũ tay sai. Tư tưởng ấy đã đưa dân tộc ta đến độc
lập, tự do, nước nhà Bắc – Nam thống nhất và ngày nay, đó là nguồn sức mạnh
trong sự nghiệp xây dựng một xã hội Việt Nam mới xã hội chủ nghĩa: dân giàu,
nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh.
Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là tư tưởng chính trị đặc sắc
của Hồ Chí Minh. Bởi lẽ, Người đã vượt qua giới hạn của những nhà yêu nước
đương thời và phát hiện ra con đường cứu dân, cứu nước. Chúng ta tự hào với
lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh kiên cường và bền bỉ để giữ vững độc lập dân
tộc của dân tộc ta. Khi nước nhà bị bọn xâm lược giầy xéo thì dân tộc không có
khát vọng nào cao hơn là giành độc lập dân tộc. Nhưng chúng ta vẫn biết là
không phải bất cứ lúc nào những người con yêu nước của dân tộc cũng tìm thấy
cho mình con đường cứu dân, cứu nước đúng đắn. Thực tiễn khi thực dân Pháp
xâm lược nước ta cho đến những năm đầu của thế kỷ XX cho thấy, nhân dân ta,
các thế hệ nối tiếp nhau đứng lên, mong đánh đuổi thực dân Pháp, giành lại non
sông đất nước. Song do chưa có đường lối đúng đắn như con đường “Tây du”
và “Đông du” của các cụ Phan khởi xướng, do ngọn cờ tư tưởng phong kiến đã
lỗi thời, nên các phong trào, các cuộc khởi nghĩa yêu nước lần lượt thất bại,
quần chúng cách mạng bị dìm trong biển máu. Sự thể đau lòng đến nỗi nhà yêu
nước Phan Bội Châu buông lời: “Trăm lần thất bại chưa có một lần thành
công”. Sinh ra trong cảnh nước mất, nhà tan, người thanh niên Nguyễn Tất
Thành sau nhiều trăn trở đã ra đi tìm đường cứu nước vào năm 1911. Sau hơn
10 năm lăn lộn, qua nhiều nước để tìm tòi và thử nghiệm, Người đã đến với
Chủ nghĩa Mác - Lênin, đến với tư tưởng Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại.
Người cho rằng phải học tập cách mạng Nga, khi được tiếp xúc: “Bản luận
cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa” của Lênin, Người đã sung sướng nói to
lên: “Hởi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là
con đường giải phóng chúng ta!”. Vậy là, từ lòng yêu nước, thương dân thúc
giục Người ra đi tìm đường cứu nước, cứu dân thì đến với Cách mạng tháng
Mười và chủ nghĩa Lê-nin, Người đã tìm thấy ở đó con đường cứu nước, cứu
2
dân và giải phóng lao động và quả quyết: “Muốn cứu nước và giải phóng dân
tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”.
Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là tư tưởng chính trị đặc sắc
của Hồ Chí Minh còn thể hiện ở tư duy sáng tạo độc đáo của Người đối với Chủ
nghĩa Mác – Lênin về tiến trình, logic phát triển của cách mạng vô sản ở Việt
Nam. Lựa chọn con đường cách mạng vô sản là sự thống nhất giữa điều kiện
khách quan với nhận thức và hoạt động chủ quan của Hồ Chí Minh. Đó là sự
gặp gỡ của thời đại và Hồ Chí Minh, đồng thời cũng là đóng góp to lớn nhất của
Người với thời đại, đặc biệt là đối với các nước thuộc địa và phụ thuộc. Đi theo
con đường cách mạng vô sản, cách mạng giải phóng dân tộc khỏi ách nô dịch
của chủ nghĩa thực dân, giải phóng quần chúng lao động khỏi áp bức bóc lột và
đi đến mục tiêu cao cả của chủ nghĩa cộng sản là giải phóng con người. Thực
hiện thắng lợi mục tiêu ấy thuộc về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt
Nam.
Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội diễn ra trong suốt quá trình
cách mạng, ở mỗi giai đoạn của cách mạng; thống nhất ở mục tiêu trước mắt
cũng như lâu dài. Bởi vì, đối với một dân tộc đã phải trải qua một ngàn năm đô
hộ của phong kiến phương Bắc và gần một trăm năm dưới gót sắt của chủ nghĩa
thực dân thì khát vọng cao nhất và trực tiếp nhất là giành độc lập dân tộc, giải
phóng dân tộc. Nhưng để có độc lập thực sự cho dân tộc phải đi lên chủ nghĩa
xã hội. Vì vậy, độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Độc lập dân
tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã hội là
mục tiêu, lý tưởng, là điều kiện đảm bảo cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc cho
nhân dân, là nhân tố đảm bảo vững chắc của nền độc lập dân tộc. Hồ Chủ Tịch
đã từng nói : “Nhưng nếu nước được độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự
do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”. Và “Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do,
của độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ. Như thế nghĩa là cách mạng Việt
Nam phải hướng tới mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải
phóng con người thoát khỏi mọi áp bức, bóc lột và bất công, tiến tới một xã hội
“trong đó sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do
của tất cả mọi người”. Chính vì vậy, trong “Chính cương vắn tắt”, Người chủ
trương tiến hành tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã
hội cộng sản.
3
Tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng hay là cách mạng dân
tộc dân chủ nhân dân và ngay trong cách mạng ấy, Người cũng xác định cần
phải giải quyết hai nội dung cơ bản đó là : độc lập dân tộc và dân chủ nhân dân.
Trong đó độc lập dân tộc là nhu cầu bức thiết cần phải tập trung sức lực giải
quyết. Bởi mâu thuẫn giữa đế quốc xâm lược với nhân dân ta mà đông đảo là
công nhân và nông dân là mâu thuẫn bao trùm lên tất cả, còn phong kiến chỉ là
tay sai và chịu sự chi phối của thực dân đế quốc. Mâu thuẫn này nổi lên sâu sắc,
gay gắt, đòi hỏi phải giải quyết. Ngay từ khi thực dân Pháp xâm lược nước ta,
nhiệm vụ giải phóng dân tộc chống thực dân Pháp và tay sai đã là sự nghiệp nổi
lên hàng đầu của nhân dân Việt Nam, cách mạng Việt Nam. Đặt lên hàng đầu
nhiệm vụ giải phóng dân tộc không có nghĩa là coi nhẹ vấn đề giai cấp, coi nhẹ
chủ nghĩa xã hội. Trái lại, Người luôn quan niệm độc lập dân tộc là mục tiêu
trước tiên phải giành được để tiến lên chủ nghĩa xã hội. Tuy trong cách mạng
dân tộc dân chủ nhân dân, nhất là ở giai đoạn đấu tranh giành chính quyền, chủ
nghĩa xã hội mới chỉ là mục tiêu, nhưng nó chỉ rõ phương hướng đi lên của
cách mạng Việt Nam – một cuộc cách mạng do giai cấp công nhân Việt Nam
thông qua đội tiên phong của nó là Đảng Cộng sản lãnh đạo. Chính vì vậy, sau
mỗi bước thắng lợi của cách mạng giải phóng dân tộc, Người luôn quan tâm
phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, xây dựng lực lượng cách mạng đi đôi với
củng cố chính quyền cách mạng. Đường lối vừa kháng chiến, vừa kiến quốc
thực sự đóng vai trò to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và tạo lập chế độ
mới trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân. Đường lối đó là cơ sở cho tiến
hành đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược cách mạng, cách mạng giải phóng dân
tộc ở miền Nam và cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc giai đoạn 1954-
1975, cũng như thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng chủ nghĩa xã hội
và bảo vệ Tổ quốc trên phạm vi cả nước hiện nay.
Tư tưởng của Người còn sâu sắc ở chỗ, độc lập dân tộc không chỉ là khẩu
hiệu mà phải độc lập thực sự, phải gắn liền với thống nhất tổ quốc. Độc lập bao
giờ cũng gắn liền với tự do dân chủ và ấm no hạnh phúc của nhân dân, nhất là
đối với một nước thuộc địa, nửa phong kiến có trên 90% là nông dân. Dân chủ
trước hết lúc này là phải giành lại ruộng đất cho dân cày và xác định quyền làm
chủ của nông dân trên đồng ruộng của họ. Độc lập dân tộc và dân chủ là hai
mục tiêu cơ bản, hai nội dung lớn mà cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân phải
thực hiện. Hai nội dung đó quan hệ chặt chẽ và thúc đẩy nhau, song trước hết
4
cần tập trung vào độc lập dân tộc vì nó giải quyết mâu thuẫn chủ yếu giữa toàn
thể nhân dân ta với đế quốc xâm lược. Giải quyết mâu thuẫn này cũng là thực
hiện được hai mâu thuẫn cơ bản của xã hội thuộc địa nửa phong kiến. Và như
thế, rõ ràng, tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam là tư
tưởng cách mạng không ngừng, là sự thống nhất giữa độc lập dân tộc, dân chủ
và chủ nghĩa xã hội. Vì vậy, chủ nghĩa xã hội là con đường phát triển tất yếu
của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo, sau khi
đã căn bản thực hiện thắng lợi các mục tiêu trong cách mạng dân tộc dân chủ
nhân dân. Đó là sự lựa chọn của Hồ Chí Minh, của nhân dân Việt Nam và của
chính lịch sử cách mạng Việt Nam những năm đầu thế kỷ XX. Độc lập dân tộc
gắn liền với chủ nghĩa xã hội là quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam, là
xu thế phát triển của xã hội Việt Nam phù hợp với xu thế chung của lịch sử, của
thời đại ngày nay.
Xuất phát từ đặc điểm của thực tiễn xã hội Việt Nam, một nước nông
nghiệp lạc hậu, thuộc địa, nửa phong kiến bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, quá
độ lên chủ nghĩa xã hội, nên trong quan niệm về chủ nghĩa xã hội của Người
không phải là đưa ra những ý tưởng cao xa, mà là đề cập đến những lợi ích rất
cụ thể thiết thực, gần gũi với những nhu cầu đời thường của nhân dân lao động.
Những quan niệm về chủ nghĩa xã hội được diễn đạt rất dễ hiểu, dễ đi vào lòng
người và cổ vũ họ đấu tranh giành độc lập dân tộc, dân chủ cho nhân dân và
hướng tới chủ nghĩa xã hội. Để quần chúng dễ hiểu về chủ nghĩa xã hội, Người
giải thích rõ : “Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân dân đủ ăn, đủ mặc, ngày
càng sung sướng, ai nấy được đi học, ốm đau có thuốc, già không lao động
được thì nghỉ, những phong tục tập quán không tốt dần dần được xóa bỏ (…).
Tóm lại, xã hội ngày càng tiến, vật chất ngày càng tăng, tinh thần ngày càng tốt,
đó là chủ nghĩa xã hội”
.
Như vậy, có thể khẳng định rằng tư tưởng về chủ nghĩa xã hội của Người
thể hiện đậm nét sự công bằng xã hội. Nó không chỉ phản ánh mục tiêu, lý
tưởng, bản chất sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam mà còn thể
hiện tính nhân đạo, nhân văn sâu sắc, đó là một chủ nghĩa xã hội tất cả vì con
người và do con người. Trung thành với con đường đã chọn, suốt cuộc đời Hồ
Chí Minh đã phấn đấu không mệt mỏi cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải
phóng giai cấp, giải phóng xã hội và giải phóng con người, vì một xã hội xã hội
chủ nghĩa hiện thực trên đất nước Việt Nam.
5
Mặc dù hiện nay chủ nghĩa xã hội thế giới sau những biến động khủng
hỏang, sụp đổ đã có những dấu hiệu phát triển tích cực, nhiều nước khu vực
Mỹ- latin tuyên bố xây dựng chủ nghĩa xã hội thế kỷ XXI, sự nghiệp đổi mới
chủ nghĩa xã hội ở nước ta đạt thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử … Song các
thế lực thù địch vẫn đang ráo riết thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”, gây
bạo lọan lật đổ, sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, “dân tộc”, “tôn
giáo” hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta. Hơn nữa, ngay một bộ phận
nhân dân ta, trong đó có cả những cán bộ, đảng viên đã một thời không tiếc
máu xương cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, nhưng đứng trước những khó
khăn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, những tác động tiêu cực của cơ
chế thị trường kết hợp với sự chống phá quyết liệt của kẻ thù, đã mất phương
hướng chính trị, dao động về lập trường tư tưởng. Thậm chí có người phủ nhận
những thành quả cách mạng mà nhân dân ta giành được, cho rằng chúng ta tiến
hành kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ là sai lầm, gây nên sự mất mát hy
sinh không cần thiết… Trong điều kiện nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần
và cơ chế thị trường ở nước ta hiện nay, một số người còn cho rằng đã là nền
kinh tế hàng hóa nhiều thành phần thì phải tự do hóa, chế độ một đảng lãnh đạo
là không tương dung với kinh tế nhiều thành phần, hoặc đã chấp nhận kinh tế
thị trường thì đừng nói đến định hướng xã hội chủ nghĩa. Từ đó, họ khuyên
chúng ta không nên tiếp tục con đường xã hội chủ nghĩa mà nên đi theo chủ
nghĩa xã hội dân chủ hay dừng lại ở chế độ dân chủ nhân dân, củng cố chế độ
dân chủ nhân dân đến khi nào chuẩn bị đầy đủ các yếu tố hãy đi lên chủ nghĩa
xã hội cũng chưa muộn, v.v…
Trước những diễn biến của tình hình trên đây, rõ ràng đều nhắm tới mục
tiêu, ý đồ đen tối là phủ định tư tưởng xuyên suốt trong di sản Hồ Chí Minh đối
với cách mạng nước ta, mong muốn lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta.
Do vậy, đòi hỏi chúng ta phải vững tin vào con đường Bác Hồ đã lựa chọn, giữ
vững mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong giai đọan cách mạng
hiện nay, tiếp tục quá trình đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và
hội nhập quốc tế, tiến lên xã hội xã hội chủ nghĩa, vì dân giàu, nước mạnh, công
bằng, dân chủ, văn minh.
6
Thứ hai vấn đề nổi bật xuyên suốt, nhất quán trong tư duy lý luận và hoạt động
thực tiễn của Chủ tịch Hồ Chí Minh là chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, là ý chí
"không có gì quý hơn độc lập tự do", là tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực tự
cường và sáng tạo, thể hiện trước hết trong việc hoạch định đường lối, chính
sách, phương pháp, bước đi của con đường cách mạng nước ta.
Từ khi ra đi tìm đường cứu nước, ngay đầu những năm 20 của thế kỷ
XX, trên đất Pháp, Người đã nói "Tổ tiên đã treo bao tấm gương đạo đức và
dũng cảm, chí khí và tự tôn"; về sau Người lại khẳng định Việt Nam là "một
dân tộc đã tự cường, tự lập".
Hơn sáu mươi năm hoạt động cách mạng sôi nổi và sáng tạo, Người đã
tiếp thụ chủ nghĩa Mác - Lê-nin kết hợp với truyền thống yêu nước Việt Nam,
tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực tự cường dân tộc, tìm thấy con đường cứu nước
và giải phóng dân tộc duy nhất đúng đắn là: độc lập dân tộc gắn liền với chủ
nghĩa xã hội. Con đường đó đã được vạch ra từ mùa xuân năm 1930, trong
những văn kiện do Người soạn thảo được Hội nghị hợp nhất ba tổ chức cộng
sản thông qua, trở thành Cương lĩnh đầu tiên của Đảng. Với Cương lĩnh đó,
những nét lớn trong Tư tưởng Hồ Chí Minh đã hình thành và con đường cứu
nước của Việt Nam đã được khẳng định. Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa
xã hội là sự thể hiện rõ nét nhất tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo của Tư tưởng
Hồ Chí Minh. Trong khi giải quyết những vấn đề của cách mạng Việt Nam,
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã góp phần phát triển chủ nghĩa Mác - Lê-nin trên
nhiều vấn đề quan trọng, đặc biệt là lý luận về cách mạng giải phóng dân tộc và
tiến lên chủ nghĩa xã hội ở các nước thuộc địa và phụ thuộc. Từ những năm 20
của thế kỷ trước, trong khi nghiên cứu chủ nghĩa Mác, Hồ Chí Minh đã nêu rõ
rằng ở phương Đông có những đặc điểm khác với phương Tây mà thời mình
Mác chưa có điều kiện nghiên cứu, đồng thời mỗi dân tộc lại có những đặc
điểm riêng.
Trong Điều lệ tạm thời của Hội Liên hiệp công nhân quốc tế năm 1864
do Mác khởi thảo, một tư tưởng cơ bản được nêu lên là: "Sự giải phóng của giai
cấp công nhân phải do bản thân giai cấp công nhân tự giành lấy". Hơn sáu mươi
năm sau, trong Tuyên ngôn của Hội Liên hiệp thuộc địa, Hồ Chí Minh viết:
"Vận dụng công thức của Các Mác, chúng tôi xin nói với anh em rằng, công
cuộc giải phóng anh em chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân
7
anh em". Người vạch rõ tính chủ động của cách mạng thuộc địa đối với cách
mạng chính quốc: "Ngày mà hàng trăm triệu nhân dân châu Á bị tàn sát và áp
bức thức tỉnh để gạt bỏ sự bóc lột đê tiện của một bọn thực dân lòng tham
không đáy, họ sẽ hình thành một lực lượng khổng lồ, và trong khi thủ tiêu một
trong những điều kiện tồn tại của chủ nghĩa tư bản là chủ nghĩa đế quốc, họ có
thể giúp đỡ những người anh em mình ở phương Tây trong nhiệm vụ giải
phóng hoàn toàn". Người đã chỉ ra để mỗi người Việt Nam hiểu rằng ta phải tự
lực, chủ động làm cách mạng giải phóng mình, không nên chỉ trông chờ "công
nông Pháp cách mệnh thành công thì nhân dân Việt Nam sẽ được tự do" mà cần
chủ động "An Nam dân tộc cách mệnh thành công, thì tư bản Pháp yếu, tư bản
Pháp yếu thì công nông Pháp làm giai cấp cách mệnh cũng dễ". Chính những
luận điểm sáng tạo, mới mẻ đó đã dẫn Hồ Chí Minh đến những quyết định lịch
sử. Tháng 8-1945, khi thời cơ xuất hiện, Người ra lời kêu gọi "Giờ quyết định
cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy, đem sức ta
mà tự giải phóng cho ta". Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là thắng lợi của
tinh thần độc lập tự chủ, tự lực tự cường và sáng tạo của Tư tưởng Hồ Chí
Minh.
Trong những năm kháng chiến chống xâm lược, Hồ Chí Minh luôn nêu
cao tinh thần "dựa vào sức mình là chính". Nếu như trong đấu tranh giành chính
quyền, Người đòi hỏi phải "đem sức ta mà tự giải phóng cho ta thì những năm
kháng chiến chống xâm lược, tư tưởng ấy của Người là "Dân ta phải giữ nước
ta". Khi miền bắc bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, Người chỉ rõ:
"Trước đây, nhân dân ta đã nêu cao tinh thần tự lực cánh sinh, trường kỳ kháng
chiến, thì ngày nay chúng ta càng phải nêu cao tinh thần tự lực cánh sinh, cần
kiệm xây dựng nước nhà".
Nhân dân Việt Nam và tất cả những người yêu chuộng hòa bình trên thế
giới đều biết đến câu nói mang tính thời đại của Hồ Chí Minh: "Không có gì
quý hơn độc lập, tự do". Người nhấn mạnh: "Mỗi một người dân phải hiểu: có
tự lập mới độc lập, có tự cường mới tự do".
Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong tư duy lý luận và hoạt động thực tiễn, độc lập
tự chủ không có nghĩa là biệt lập, đứng một mình. Ngay từ năm 1947, Người đã
chủ trương: "Làm bạn với tất cả mọi nước dân chủ và không gây thù oán với
một ai". Người đề cao việc học tập, tiếp thu sáng tạo kinh nghiệm của các đảng
anh em, đồng thời phê phán mọi sự sao chép, giáo điều.
8
Tư tưởng Hồ Chí Minh là mẫu mực của tinh thần độc lập tự chủ, đổi mới
và sáng tạo. Trung thành và vận dụng sáng tạo Tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự
nghiệp đổi mới, Đảng ta đã lãnh đạo nhân dân vượt qua những thử thách to lớn,
đặc biệt là vào thời điểm chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp
đổ. Đảng và nhân dân ta luôn kiên định con đường độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội ngay trong lúc sóng to gió cả; nghiêm túc học tập bạn bè, những nước đi
trước, những kinh nghiệm hay và phù hợp nhưng không sao chép, dập khuôn;
đã xác định đường lối đổi mới với các bước đi thích hợp. Thắng lợi của 17 năm
đổi mới là thắng lợi của việc vận dụng sáng tạo và phát triển Tư tưởng Hồ Chí
Minh, trước hết trong việc xác định đường lối, chủ trương, chính sách của
Đảng, trong giáo dục và rèn luyện cán bộ, đảng viên.
Hiện nay trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và trước
tình hình thế giới diễn biến phức tạp, nhanh chóng, trên cơ sở những quan điểm
có tính nguyên tắc, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta hơn bao giờ hết, càng
phải phát huy cao độ tinh thần độc lập, tự chủ, đổi mới và sáng tạo của Tư
tưởng Hồ Chí Minh. Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước
trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển. Thực hiện
nhất quán đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, rộng mở, đa phương hóa, đa dạng
hóa các mối quan hệ quốc tế, chúng ta đang tận dụng mọi khả năng để thu hút
ngày một nhiều hơn các nguồn lực bên ngoài, nhưng cần khẳng định rằng công
nghiệp hóa, hiện đại hóa trước hết là sự nghiệp của bản thân nhân dân ta, do trí
tuệ và sức lực của dân ta. Văn kiện Đại hội IX viết: "Công nghiệp hóa, hiện đại
hóa phải bảo đảm xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, trước hết là độc lập tự
chủ về đường lối, chính sách Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ phải đi đôi
với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế
đối ngoại, kết hợp nội lực với ngoại lực thành nguồn lực tổng hợp để phát triển
đất nước".
Học tập, vận dụng và phát triển Tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng ta cần
vận dụng tinh thần cách mạng và khoa học của Người để giải quyết tốt những
vấn đề đặt ra trong thực tiễn đổi mới hiện nay, luôn luôn gắn lý luận với thực
tiễn, từ tổng kết thực tiễn mà bổ sung, làm phong phú thêm lý luận, trước hết về
con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta và công tác xây dựng Đảng trong
tình hình mới.
9
Một trong những nội dung cơ bản của Tư tưởng Hồ Chí Minh là "lấy
dân làm gốc", xác định mọi quyền hành, lực lượng đều ở nơi dân; Đảng và Nhà
nước cũng như mọi cán bộ, công chức phải tôn trọng, lắng ghe ý kiến nhân dân,
chịu sự giám sát của nhân dân, hết lòng chăm lo mọi mặt đời sống nhân dân,
thật sự là người lãnh dạo và là người đày tớ trung thành của nhân dân. Phải ra
sức củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đại đoàn kết toàn
dân tộc không phải là sách lược trong một thời kỳ, một giai đoạn cách mạng mà
là chiến lược cơ bản lâu dài xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, là
nguồn sức mạnh vô tận của cách mạng Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói:
"Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân ta". Người
đòi hỏi mỗi người, trước hết là đảng viên, phải giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất
như "giữ gìn con ngươi của mắt mình". Đoàn kết là sức mạnh. Với truyền thống
đoàn kết, sức mạnh sẽ được nhân lên, trở thành nhân tố hàng đầu để giành và
giữ độc lập dân tộc, xây dựng xã hội mới xã hội chủ nghĩa, thể hiện trong câu
nói nổi tiếng của Người:
Đoàn kết, Đoàn kết, Đại đoàn kết Thành công, Thành công, Đại thành công
Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng đoàn kết là "điểm mẹ". "Điểm này mà thực
hiện tốt thì đẻ ra con cháu đều tốt". Người nhấn mạnh: "Công, nông, trí cần phải
đoàn kết chặt chẽ thành một khối". Người còn chủ trương đoàn kết với tất cả
những ai có tài, có đức, có sức, có lòng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
Trong xây dựng và phát triển khối đại đoàn kết toàn dân, Người chăm chú tìm
kiếm, nâng niu, trân trọng những điểm tương đồng, hạn chế, giảm dần những
điểm khác biệt. Nguyên tắc được Người nêu lên từ năm 1946 là: "Năm ngón tay
cũng có ngón vắn ngón dài. Nhưng vắn dài đều họp nhau lại nơi bàn tay. Trong
mấy triệu người cũng có người thế này thế khác, nhưng thế này hay thế khác
đều dòng dõi của tổ tiên ta. Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ. Ta phải nhận
rằng đã là con Lạc cháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc. Đối với
những đồng bào lạc lối lầm đường, ta phải lấy tình thân ái mà cảm hóa họ. Có
như thế mới thành đại đoàn kết, có đại đoàn kết thì tương lai chắc sẽ vẻ vang".
Tư tưởng đại đoàn kết của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành đường lối, chiến
lược đại đoàn kết của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đại hội IX của Đảng, đại hội
đầu tiên trong thế kỷ XXI, đã nêu rõ: "Kế thừa truyền thống quý báu của dân
tộc, Đảng ta luôn giương cao ngọn cờ đại đoàn kết toàn dân" của Chủ tịch Hồ
Chí Minh, phấn đấu để tăng cường và mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân, lấy
10
liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức làm nền
tảng, Lấy mục tiêu độc lập, thống nhất, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công
bằng, dân chủ, văn minh làm điểm tương đồng, tôn trọng những ý kiến khác
nhau không trái với lợi ích chung của dân tộc, xóa bỏ mặc cảm, định kiến, phân
biệt đối xử về quá khứ, giai cấp, thành phần, xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy
lẫn nhau, hướng tới tương lai. Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân gắn với việc
phát huy dân chủ trong đời sống xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng".
Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương (khóa IX) vừa qua đã
ra các nghị quyết về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc vì "dân giàu,
nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh", về công tác dân tộc, về công
tác tôn giáo. Các nghị quyết đó đã cụ thể hóa tư tưởng chiến lược đại đoàn kết
toàn dân của Đại hội IX, đồng thời làm sáng tỏ thêm bằng những luận điểm
mới, cách luận giải mới và giải pháp mới. Nghị quyết Trung ương 7 là sự vận
dụng, phát triển tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh phù hợp với thời kỳ đẩy
mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đáp ứng yêu cầu vừa cơ bản, vừa cấp bách
của sự nghiệp xây dựng và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc, làm cho
khối đại đoàn kết toàn dân tộc "trường xuân bất lão" như Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã chỉ ra cách đây hơn nửa thế kỷ.
Là người sáng lập và rèn luyện Đảng ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm
sâu sắc tới công tác xây dựng Đảng. Trong Di chúc, Người viết: "trước hết nói
về Đảng". Người rất quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng. Người cho
rằng muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém, "cán bộ là
gốc của mọi công việc". Người luôn đòi hỏi mỗi người, nhất là người cán bộ
cách mạng, phải có đạo đức cách mạng, phải kết hợp chặt chẽ phẩm chất và
năng lực, hồng và chuyên, đức và tài, trong đó đức là gốc.
Đạo đức cách mạng là tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân,
quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng, bất kỳ khó khăn nào
cũng kiên quyết làm đúng chính sách, nghị quyết của Đảng, làm gương cho
quần chúng, hòa mình với quần chúng thành một khối, tin quần chúng, hiểu
quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng, thực hiện cần kiệm, liêm chính,
chí công vô tư. Từ quan niệm về đạo đức cách mạng nêu trên, Người coi đạo
đức là cội nguồn của người cách mạng: "Cũng như sông thì có nguồn mới có
nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo.
11
Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng
không lãnh đạo được nhân dân".
Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, từ bản chất của mình con người luôn
hướng tới sự hoàn thiện, hướng tới chân, thiện, mỹ. Đạo đức định hướng việc
hình thành nhân cách, mục tiêu, động cơ, ý chí phấn đấu của mỗi con người.
Đạo đức là nhân tố quyết định giúp người cách mạng hoàn thành nhiệm vụ
được giao; đạo đức của cán bộ, đảng viên, công chức phải được xem xét toàn
diện trong mọi lĩnh vực hoạt động, từ đời công đến đời tư như sinh hoạt, học
tập, lao động, chiến đấu, lãnh đạo, quản lý Người chỉ rõ: "Làm cách mạng để
cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng
là một nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ.
Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa. Người cách mạng phải có đạo
đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ
vang".
Từ truyền thống coi trọng đạo đức của dân tộc và đức là gốc của người cán bộ
trong Tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta chủ trương: "đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
toàn diện cả về lý luận chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn và
năng lực thực tiễn. Quan tâm đào tạo, bồi dưỡng cả cán bộ lãnh đạo, cán bộ
quản lý, các nhà doanh nghiệp và các chuyên gia, trước hết là đội ngũ cán bộ
chủ chốt trong hệ thống chính trị; coi trọng cả đức và tài, đức là gốc".
Chủ tịch Hồ Chí Minh đòi hỏi "xây" phải đi đôi với "chống", nâng cao đạo đức
cách mạng đi đôi với quét sạch chủ nghĩa cá nhân.
Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Người đã căn dặn cán
bộ phải chống những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân. Năm 1955, Người lại nói
rằng trong đội ngũ cán bộ của Đảng và Nhà nước có những người "đang mang
một ba lô chủ nghĩa cá nhân". Người rất quan tâm tới ý chí, nguyện vọng, lợi
ích chính đáng của các cá nhân nhưng phê phán những người mắc chủ nghĩa cá
nhân. Đối với những người này, bất kỳ làm việc gì cũng xuất phát từ lòng ham
muốn danh lợi, địa vị cho cá nhân mình, không nghĩ đến lợi ích của Đảng, của
dân; họ chỉ đòi hỏi mọi người vì mình mà không nghĩ mình vì mọi người.
Người cho rằng chủ nghĩa cá nhân trái ngược với đạo đức cách mạng, "là mẹ đẻ
ra mọi tính hư tật xấu". Do đó "thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách
rời thắng lợi của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân". Với ý nghĩa đó, Hồ
12
Chí Minh gọi chủ nghĩa cá nhân là "giặc nội xâm", "giặc ở trong lòng" và chống
chủ nghĩa cá nhân "là một cuộc cách mạng nội bộ".
Trung thành với Tư tưởng Hồ Chí Minh, trong sự nghiệp đổi mới, Đảng
ta rất chú trọng việc nâng cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân
trong cán bộ, đảng viên. Qua rèn luyện, số đông cán bộ, đảng viên vẫn giữ được
đạo đức, phẩm chất cách mạng, lối sống lành mạnh, giản dị, gắn bó với nhân
dân. Tuy nhiên, tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo
đức lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên là rất nghiêm trọng. Bác Hồ
dạy: "Muốn được dân tin, dân phục, dân yêu, cán bộ phải tự mình làm đúng đời
sống mới. Nghĩa là phải siêng năng, tiết kiệm, trong sạch, chính đáng. Nếu
không thực hành bốn điều đó, mà muốn được lòng dân, thì cũng như bắc dây
leo trời". Hiện nay trong hệ thống chính trị của ta có một bộ phận không nhỏ
cán bộ, đảng viên, công chức, kể cả một số cán bộ, đảng viên cấp cao không
làm được bốn điều dạy đó, mắc vào chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội, thực
dụng. Họ đã gây thiệt hại về kinh tế, chiếm đoạt tài sản của nhân dân, xa rời
nhân dân, gây phiền hà cho nhân dân, gây mất đoàn kết nội bộ, đặc biệt là làm
giảm sút niềm tin của nhân dân. Đây thật sự là một nguy cơ đối với Đảng và
Nhà nước ta. Cả hệ thống chính trị nói chung và mỗi cấp, mỗi ngành nói riêng
cần có những giải pháp thiết thực, mạnh mẽ hơn nữa để thực hiện Nghị quyết
Hội nghị Trung ương 6 (lần 2) khóa VIII và Kết luận của Hội nghị Trung ương
4, khóa IX; tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng gắn
liền với cải cách hành chính, kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, quan liêu;
nêu cao tinh thần tự phê bình và phê bình và tạo điều kiện để nhân dân góp ý
kiến phê bình cán bộ, đảng viên, công chức; biểu dương những cán bộ, đảng
viên, công chức tốt, gương mẫu, được nhân dân tín nhiệm; kiên quyết đấu tranh,
xử lý kỷ luật và xét xử theo Điều lệ Đảng và pháp luật Nhà nước những người
mắc lỗi, phạm tội, bất kể họ là ai. Cán bộ, đảng viên, công chức phải tu dưỡng
đạo đức suốt đời, gương mẫu chấp hành kỷ luật Đảng và pháp luật Nhà nước,
có trách nhiệm với gia đình trong việc thi hành luật pháp, thực hiện bằng được
điều Chủ tịch Hồ Chí Minh viết trong Di chúc: "Mỗi đảng viên và cán bộ phải
thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thực sự cần kiệm, liêm chính, chí công,
vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo,
người đầy tớ thật trung thành của nhân dân".
13
Tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện trong những tác phẩm, bài nói, bài
viết và toàn bộ cuộc đời của Người. Ở Hồ Chí Minh luôn có sự thống nhất giữa
tư tưởng và hoạt động thực tiễn, giữa lời nói và việc làm, đồng thời Người
nghiêm khắc đòi hỏi cán bộ, đảng viên phải thực hiện yêu cầu đó. Từ giữa
những năm 20 của thế kỷ XX, trên trang nhất cuốn Đường cách mệnh - tác
phẩm nhập môn của người chiến sĩ cách mạng, Hồ Chí Minh nêu 23 điều của tư
cách một người cách mệnh. Điều 10 chỉ rõ: người cách mạng "nói thì phải làm".
Hai mươi năm sau, trong tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc", Người cho rằng bổn
phận của đảng viên là "làm kiểu mẫu cho quần chúng trong mọi việc". Chỉ có
nói được, làm được, mới đến được với quần chúng. Việc làm gương mẫu của
cán bộ, đảng viên là lực hút mạnh mẽ để nhân dân tin và đi theo. Chủ tịch Hồ
Chí Minh nói "trước mặt quần chúng không phải ta cứ viết lên trán chữ "cộng
sản" mà ta được họ yêu mến. Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách
đạo đức. Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt
chước". Người thường xuyên đòi hỏi những người cộng sản phải là tấm gương
sống động trong thực tiễn chứ không chỉ tiên phong trong hội trường, trên lời
nói. Từ năm 1947 đến năm 1969, Hồ Chí Minh hơn mười lần nhắc nhở cán bộ,
đảng viên phải "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ". Cũng từ năm 1947, Người
đã nhận thấy và nghiêm khắc phê phán một số cán bộ: "chỉ biết nói là nói, nói
giờ này qua giờ khác, ngày này qua ngày khác. Nhưng một việc gì thiết thực
cũng không làm được".
Là những người tiên phong, những người giữ vai trò lãnh đạo cho nên lời
nói, đặc biệt là việc làm của cán bộ, đảng viên, công chức luôn được nhân dân
theo dõi, coi là khuôn mẫu. Mỗi cán bộ, đảng viên và gia đình phải thật sự là
tấm gương mọi mặt cho quần chúng noi theo. Nếu cán bộ, đảng viên, công chức
kêu gọi nhân dân cần kiệm mà mình lười biếng, sống xa xỉ, lãng phí thì tuyên
truyền một trăm năm cũng vô ích. Người so sánh "một tấm gương sống còn có
giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền".
Đối với Hồ Chí Minh, tình cảm cách mạng cao đẹp, trong sáng phải
được soi sáng bằng nhận thức khoa học và được chứng minh bởi những hành
động kiên quyết, dũng cảm, khéo léo để biến tình cảm, lý tưởng thành hiện
thực. Trung với nước, hiếu với dân là phẩm chất đạo đức, là tình cảm cao quý
của mỗi người đối với dân, với nước nhưng phẩm chất, tình cảm ấy phải được
chứng minh bằng hành động: "nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào
14
