như là khảo sát ngực, chẩn
đoán bệnh về phổi như là viêm phổi, ung thư phổi hay phù nề phổi, và khảo sát vùng bụng,
có thể dò ra sự tắc ruột (tắc ống thực quản), tràn khí (từ lủng nội tạng), tràn dịch (trong các
khoang bụng). Trong vài trường hợp, sử dụng tia X gây tranh cãi, như là sỏi mật (ít khi cản
tia X)
-Tia X còn được sử dụng khám định thành mạch máu hay nghiên cứu độ tương phản của lỗ
hổng trong nội tạng
Các giải phẫu thành mạch máu, như các sự can thiệp y tế của hệ thống động mạch, dựa chủ
yếu vào các máy đo nhạy với tia X để định vị các thương tổn tiềm tàng có thể chữa trị. Xạ
trị tia X, một sự can thiệp y tế, hiện nay dùng chuyên biệt cho ung thư, dùng các tia X có
năng lượng mạnh.
3,Các loại kính quang học.
Hiện nay tỷ lệ tật khúc xạ đặc biệt là cận thị có xu hướng tăng cao không chỉ ở Việt Nam
mà trên toàn thế giới.
Tật khúc xạ là một thiếu sót quang học của mắt khiến cho ánh sáng khi đi qua các môi
trường trong suốt của mắt không hội tụ trên võng mạc khi mắt ở trạng thái nghỉ không điều
tiết.
ảnh mô phỏng mắt bình thường ảnh mô phỏng mắt cận thị
ảnh mô phỏng mắt viễn thi ảnh mô phỏng mắt loạn thị
Đối với mắt cận thị hình ảnh hội tụ trước võng mạc
Mắt viễn thị hình ảnh hội tụ sau võng mạc. đặc biệt hơn là mắt loạn thị : Giác mạc ở chiều
đứng (trục 90 độ - lát cắt màu đỏ) có độ cong ít hơn ở chiều ngang (trục 180 độ - lát cắt
màu xanh). Do đó khi ánh sáng chiếu vào mắt, chùm tia sáng ở trục 90 độ (màu đỏ) được
hội tụ xa hơn và chùm tia sáng ở trục 180 độ (màu xanh) được hội tụ ở khoảng cách gần
hơn.
Cách khắc phục các tật của mắt là mang kính viễn thị (thấu kính hội tụ) để đưa ảnh trở về
đúng trên võng mạc.
Quy ước:
II-ỨNG DỤNG CỦA ĐIỆN TRONG Y HỌC
Ta có thể phân loại ứng dụng của điện trong y học bao gồm ứng dụng của điện trường và
ứng dụng của từ trường.
1, Ứng dụng của từ trường
Từ trường là gì?
Từ trường là môi trường vật chất đặc biệt sinh ra quanh các điện tích chuyển động hoặc do
sự biến thiên của điện trường hoặc có nguồn gốc từ các môment lưỡng cực từ.
Xét về bản chất, từ trường và điện trường là các biểu hiện riêng rẽ của một trường thống
nhất là điện từ trường
Vậy ứng dụng của từ trường vào trong y học thì như thế nào?
Tương tác của từ trường với vật chất sống
-Lưu lượng máu tăng lên sẽ làm tăng khả năng chuyển tải oxy, cả hai việc này giúp cho
khả năng chữa bệnh của cơ thể tăng lên.
-Việc thay đổi sự di chuyển của ion calci: từ trường có thể đưa ion calci tới để điều trị chỗ
xương bị gãy chỉ mất nửa thời gian so với bình thường hoặc có thể giúp cho việc lấy calci
khỏi khớp xương bị viêm hoặc khớp xương bị đau.
-Sự cân bằng pH của những thể dịch khác nhau trong cơ thể ( thong mất sự cân bằng pH
xảy ra khi ốm) dường như có thể thay đổi nhờ từ trường.
-Sự sản xuất hormon từ các tuyến nội tiết có thể hoặc tăng lên hoặc giảm xuống nhờ kích
thích của từ trường.
-Sự thay đổi hoạt động của men và những quá trình sinh hóa khác cũng bị tác động bởi từ
trường.
Tác dụng của từ trường lên cơ thể người:
Nghiên cứu của V.M. Bogoliubov và G.N. Ponomarenko 1999:
-Từ trường không đổi : giảm độ nhớt của máu, giảm sự phân hủy trong tuần hoàn máu,
tăng trao đổi chất ở mao mạch; giảm đau; kích thích dinh dưỡng cục bộ; giãn nở mao mạch
cục bộ; tăng cường miễn dịch.
Quy ýớc là
dấu (-)
Kính phân
kỳ
Kính hội tụ
Quy ýớc là
dấu (+)
Kính cận thị
Xếp bên trái
hộp kính
Xếp bên phải
hộp kính
-Từ trường dạng xung : kích thích thần kinh ; kích thích dinh dưỡng; hoạt hóa mạch (ảnh
hưởng đến đường kính mạch máu, đặc biệt là động mạch); giảm đau (dạng gây tê); chống
viêm.
-Từ trường biến thiên : hoạt hóa mạch; chống viêm; chống phù nề; kích thích dinh dưỡng;
giảm đau (dạng gây tê) cục bộ; giảm đông máu.
A,Từ đối với hệ xương
Kích thích đối với cả 4 giai đoạn trong quá trình hình thành canxi xương sau gãy:
Bùng nổ tăng trưởng quần thể tế bào tại vị trí gãy, tăng tổng hợp AND và phân chia tế bào.
Tăng tổng hợp các chất căn bản xương.
Canxi hóa tổ chức sụn sợi của can non (quan trọng nhất).
Tân tạo mạch máu và xâm nhập mạch máu vào sụn sợi.
B,Từ đối với hệ thần kinh
Thụ cảm từ đặc hiệu ở đây là tuyến tùng: vai trò hàng đầu trong việc điều phối các quá
trình tâm sinh lý quan trọng của cơ thể. Nó liên hệ đa dạng với các hợp phần của não; liên
hệ với thần kinh thực vật qua các dây giao cảm; liên hệ với võng mạc, dưới đồi, nhân cạnh
não thất, tủy sống…
Bộ la bàn đặc biệt ở não của một số loài chim, cá voi, các phân tử Fe3O4, giúp thu nhận
những thông tin có ích từ từ trường bên ngoài à khả năng định hướng của động vật.
Ở người cũng có 1 cơ quan tương tự, chính là tuyến tùng, có thể bị từ trường tác động à
các thay đổi tâm sinh lý của cơ thể, bao gồm cả các khả năng dị thường như ngoại cảm,
liên lạc từ xa, dùng ý chí di chuyển đồ vật…
C,Từ đối với hệ tuần hoàn
Tân tạo mách máu: Kích thích sinh tổng hợp AND, hình thành các cấu trúc tương tự mao
mạch trong thời gian vài ngày (đối chứng là vài tháng).Tác động trực tiếp lên dòng chảy
(tăng tốc): Do ảnh hưởng lên hệ thống điện tích ở màng tế bào và cấu hình không gian của
các đại phân tử, làm giảm độ nhớt của máu.Hai hiệu ứng trên làm tăng vi tuần hoàn, giảm
nguy cơ nghẽn mạch sau chấn thương.Gây hiệu ứng sắt từ: Tác động lên chính phân tử Hb,
rất tích cực ở những nơi máu chảy chậm và nồng độ ôxy cao (như ở các động mạch
chủ)Hiệu ứng giãn mạch: Tác dụng này ảnh hưởng hệ đông máu và các cục máu đông, cải
thiện mức độ nuôi dưỡng ở các vùng bị thương tổn.
D,Từ đối với hệ miễn dịch
Cả ở miễn dịch thể dịch và miễn dịch tế bào.Nhiều nghiên cứu đã chứng tở điện từ trường
xung thích hợp làm tăng hoạt tính thực bào, thể hiện ở các chỉ số: % bạch cầu thực bào, số
hạt trung bình được 1 bạch cầu thực bào.Thống kê trong 10 năm ở viện Odessa tại liên
bang Nga trên 920 bệnh nhân hở xương khớp có mủ được điều trị bằng từ trường cho thấy:
so với phác đồ kinh điển thì tỷ lệ tàn phế do các biến chứng nhiễm trùng giảm 3 lần.
E,Một số vật liệu từ đang được sử dụng để giữ gìn sức khỏe
• Dây truyền từ: gắn 5-6 viên từ, tác động lên vùng phản xạ vai cổ.
• Vòng từ cổ tay: gắn 4-5 viên từ, tác động lên động mạch cổ tay (động mạch quay) để
điều chỉnh tuần hoàn ngoại vi.
• Đai lưng từ: gắn các viên từ ở gần vùng cột sống lưng nhằm giảm đau, hạn chế thoái
hóa.
• Đế dép từ: gắn 2-3 viên từ tương ứng với các huyệt vị chính ở lòng bàn chân nhằm ổn
định từ trường cơ thể.
• Gối từ: gắn 10-20 viên từ trên khăn trải gối để điều hòa tuần hoàn vùng đầu cổ, tạo
giấc ngủ thoải mái.
• Cốc (nước) từ: gắn nam châm ở thành và đáy, cách ly với nước trong cốc. Sau khi đổ
vào 5-10 phút nước sẽ tăng hoạt tính, giảm độ nhớt, uống để điều hòa từ trường nội
sinh, tuần hoàn máu và dịch thể. 1-2h sau nếu ko dùng, nước sẽ trở lại bình thường.
2,Ứng dụng của điện trường trong y học
A/DÒNG ĐIỆN XUNG
Xung điện là một dòng xung không liên tục trong một thời gian ngắn có xung sau đó là khoảng
nghỉ. Dòng điện xung là dòng điện có nhiều xung điện liên tiếp tạo ra. Dòng điện xung không
đổi hướng là dòng điện xung một chiều, dòng xung luôn đổi hướng gọi là dòng điện xung xoay
chiều.
a/ Tác dụng sinh lý của dòng điện xung
Tác dụng ức chế : giảm đau và giảm trương lực cơ
Tác dụng kích thích thần kinh cơ
Hiện tượng quen của cơ thể đối với dòng điện xung
b/ Sử dụng dòng điện xung trong điều trị đau
Dòng xung một chiều: tương tác cực
Tại cực (+): tác dụng ức chế(giảm hưng phấn)nên có tác dụng để giảm đau
Tại cực (-) : tác dụng kích thích, giãn mạch, nên được dùng để kích thích thần kinh cơ
* Dòng xoay chiều : Không phân cực nên không gây tổn thương da do đó có thể tăng
cường độ cao để tác dụng sâu.
B/DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
1.Tác dụng
Tác dụng lên các ion
Tác dụng giãn mạch
Điện di thuốc. Điện di thuốc (electrophoresis) là phương pháp dùng dòng điện một chiều
để di chuyển một số ion thuốc điều trị vào cơ thể hoặc lấy các ion thuốc có hại ra khỏi cơ
thể.
III. MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA CƠ -NHIỆT TRONG Y HỌC
A. ỨNG DỤNG CỦA NHIỆT ĐỘ:
1,ĐIỀU TRỊ NHIỆT NÓNG:
a,Tác dụng của nhiệt nóng:
Phản ứng vận mạch: nhiệt nóng gây giãn động mạch nhỏ và mao mạch tại chỗ, có thể lan
rộng ra một bộ phận hay toàn thân. Tác dụng giãn mạch làm tăng cường tuần hoàn, tăng
cường dinh dưỡng và chuyển hóa tại chỗ, từ đó có tác dụng giảm đau đối với các chứng
đau mãn tính.
Với hệ thần kinh: có tác dụng an thần, điều hòa chức năng thần kinh, thư giãn cơ co thắt,
điều hòa thần kinh thực vật. do đó có tác dụng tốt với các chứng đau mãn tính gây co cơ.
Tác dụn giảm đau: phụ thuộc vào loại đau và nguyên nhân đau.
Các phương pháp điều trị:
nhiệt dãn truyền- paraffin:
Đặc tính của paraffin: Paraffin là hỗn hợp có nhiều hydrocarbua từ dầu hỏa, paraffin dùng
trong điều trị là loại tinh khiết, trung tính, màu trắng, không độc.
Khi ép miếng paraffin nóng vào da sẽ kích thích tăng tiết mồ hôi nhưng mồ hôi này vẫn
còn đọng lại làm cho da luôn ẩm, mềm mại và tăng tính đàn hồi.
Các phương pháp sử dụng Paraffin:
Đắp Paraffin.
Nhúng Paraffin.
bức xạ hồng ngoại:
Đặc tính của hồng ngoại:
Bức xạ hồng ngoại là bức xạ không nhìn thấy được có bước sóng trong khoảng
760-400000nm, nguồn phát có nhiệt đọ càng cao thì bức xạ ra tia hồng ngoại có bước sóng
càng nhỏ.
Là bức xạ có nhiệt lượng cao nên gọi là bức xạ nhiệt.
Độ xuyên sâu của bức xạ hồng ngoại vào cơ thể nhìn chung là rất kém, chỉ khoảng
1-3mm.
Tác dụng chủ yếu là tác dụng nhiệt, vùng da chịu tác động nhiệt của hồng ngoại sẽ dãn
mạch đỏ da có tác dụng giảm đau chống viêm mãn tính, thư giãn cơ. Khác với paraffin,
hồng ngoại là bốc hơi mồ hôi gây
khô da.
Sử dụng hồng ngoại trong Trám răng
2,Điều trị nhiệt lạnh:
a,Tác dụng:
Nếu tác dụng nhiệt lạnh kéo dài sẽ làm các mạch máu nhỏ co lại dẫn đến tốc độ máu
chậm lại và giảm tuần hoàn tại chỗ, giảm chuyển hóa giảm tiêu thụ oxy, giảm tính thấm
thành mạch và khả năng xuyên mạch của bạch cầu, giảm phù nề, giảm đau phản ứng viêm
và đau cấp.
Nếu tác dụng nhiệt lanh không liên tục( chà xát đá): tăng lưu lượng tuần hoàn, tăng tầm
vận động khớp ở bệnh nhân co cứng khớp, giảm co giật.
b,Các phương pháp điều trị:
Chườm đá: là phương pháp hay dùng nhất, có thể cho đá lạnh vào túi rồi đắp lên vùng
điều trin, để giảm đau cấp.
Chà xát đá: để giảm đau co cứng cơ.
Ngâm lạnh: phương pháp này chỉ áp dụng với chân và tay.
Bình xịt thuốc tê lạnh Kelen: dùng trong chấn thương thể thao.
B-ỨNG DỤNG CỦA CƠ HỌC
1,máy kéo giãn cột sống:
a,Đặc điểm giải phẫu của cột sống:
Cột sống gồm 32-33 đốt sống, chia thành 5 đoạn: đoạn cổ có 7 đốt, lưng có 12 đốt, lưng
có 5 đốt, đoạn cùng có 5 đốt và đoạn cut có 3-4 đốt.Trong đó đoạn vận động gồm khoang
gian đốt, nửa phần thân đốt sống trên và đôt sống dưới, dây chằng dọc trước, dây chằng
dọc sau, dây chằng vàng, khớp đốt sống và phần mềm tương ứng.
Đĩa đệm gian đốt: là dĩa ụn sợi độ dày tùy thuộc đoạn cột sống, đoạn cổ
dày 3mm, đoạn lưng 5mm và đoạn thắt lưng 9mm.
Cột sống đóng vai trò rất quan trọng trong sự vận động của con người.
b,Tác dụng của kéo giãn cột sống:
Kéo giãn cột sống là phương pháp làm giãn cơ tích cực, làm các khoang đốt giãn rộn và
có thể cao thêm 1,1mm làm giảm áp lức nội đĩa đệm.Làm tăng tính linh hoạt của cột sống
giải phóng sự chèn ép lên các rễ thần kinh và dây thần kinh sống.Giảm đau cột sống: làm
giảm áp lưc nội đĩa đệm, giãn cơ và dây chằng, tăng nuôi dưỡng cục bộ.Tăng tầm vận
động của đoạn cột sống bị hạn chế, khôi phuc hình dáng giải phẫu của cột sống.Tạo điều
kiện cho đĩa đệm mới bị thoát vị ở mức độ nhẹ có thể trở về vị trí cũ.
c,Các phương pháp kéo giãn cột sông:
Phương pháp kéo giãn liên tục:
Kéo giãn bằng tự trọng trên bàn dốc.
kéo giãn bằng lức đối trọng.
Kéo giãn liên tục bằng máy.
Phương pháp kéo giãn dưới nước .
Phương pháp kéo ngắt quãng:
Kéo ngắt quãng không có lực nền.
Kéo ngất quãng có lực nền.
d,Phương pháp kéo các đoạn cột sống:
Kéo giãn cột sống cổ
Kéo giãn cột sống thắt lưng
2,Tập vận động dưới nước:
Lợi dụng lực đẩy Archimede làm trọng lượng cơ thể và chi thể giảm đi tạo điều kiện thuận
lợi cho tập vận đọng dễ dàng.
Lợi dụng sức cản của nước để tạo lực đề kháng trong luyện tập.
Tập với ròng rọc: giúp cải thiện vận động khớp vai.
Thanh song song: để tập đứng, tập đi.
Thanh gióng thể dục: tập vận động chi trên, chi dưới, cột sống và toàn thân.
Xe đạp lực kế: tập vận động chi dưới.
IV-ỨNG DỤNG CỦA HẠT NHÂN TRONG Y HỌC
Trong một số năm trở lại đây trên các phương tiện thông tin đại chúng nói rất nhiều đến
cụm từ “ Vật Lý hạt nhân”,khoa Vật Lý hạt nhân trường Đại Học Y. Vậy chắc hẳn vật lý
hạt nhân đóng vai trò quan trọng trong y học. Đúng vậy! Người ta không gọi đơn giản là
ứng dụng của vật lý hạt nhân trong y học mà gọi bằng cụm từ rất chuyên khoa : “Y Học
Hạt Nhân”. Vậy “Y Học Hạt Nhân” là gì?
Y học hạt nhân (Nuclear Medicine) là một chuyên khoa đặc biệt sử dụng các chất phóng
xạ,có yêu cầu an toàn cao, không gây đau và sử dụng công nghệ tiên tiến để xây dựng
hình ả nh của cơ thể hoặc điều trị bệnh
Sử dụng hình ảnh y học hạt nhân thường nhận ra các sự bất thường từ rất sớm trong quá
trình phát triển của bệnh tật sớm hơn nhiều trước khi các vấn đề về sức khỏe bị phát hiện
bởi các chẩn đoán khác.Việc phát hiện sớm cho phép bệnh tật được điều trị ngay và khả
năng thành công cao hơn nhiều.
(chuẩn đoán hình ảnh trong Y Học hạt nhân)
Phát hiện tai biến mạch máu não giai đoạn sớm
(ghi hình với máy SPECT)
hạt nhân (Nuclear Medicine) là một chuyên khoa đặc biệt sử dụng các chất phóng xạ,có
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét