Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
này đợc coi nh tiền mặt trong quá trình thu và là một TSC đối với NHTM nhận
nói. NHTM có quyền đòi ở ngân hàng kia và số tiền này sẽ đợc thanh toán.
c.Tiền gửi ở các ngân hàng khác
Nhiều NHTM gửi tiền ở các NHTM khác để thực hiện các dịch vụ khác
nhau nh: thanh toán, giao dịch ngoại tệ, mua chứng khoán. Đây là một phần của
hệ thống đợc gọi là hoạt động ngân hàng vãng lai.
d.Chứng khoán
Các chứng khoán của NHTM là TSC mang lại thu nhập quan trọng cho
ngân hàng và nói mang lại thu nhập cho ngân hàng. Nói chung tiền cho vay là
kém lỏng so với các TSC khác vì chúng không thể chuyển thành tiền hơn so với
những TSC khác. Do thiếu tính lỏng và có rủi ro do vỡ nợ cao nên NHTM thờng
thu đợc nhiều lợi nhuận nhờ các món cho vay này.
Khoản tiền cho vay lớn nhất đối với các NHTM là các món tiền cho vay th-
ơng mại và công nghiệp giành cho các doanh nghiệp và các món vay mua bất
động sản. các NHTM cũng thực hiện các món vay giữa các NHTM với nhau, nh-
ng thờng là tiền vay ngắn hạn đợc thực hiện thông qua thị trờng liên ngân hàng.
Sự khác nhau chủ yếu trong bảng cân đối tài sản của các tổ chức nhận tiền
gửi trớc hết là ở việc chuyên môn hoá các loại cho vay. Ví dụ: ngân hàng tiết
kiệm và cho vay, ngân hàng tiết kiệm tơng trợ thì chuyên cho vay thế chấp nhà ở
trong khi đó các tổ chức tín dụng có xu thế chuyên cho vay tiêu dùng.
e.Những TSC khác
Bao gồm trụ sở, hệ thống máy tính và các trang thiết bị khác do các ngân
hàng sở hữu.
II.Hoạt động cơ bản của NHTM
2.1Thay đổi tiền dự trữ
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Nói chung, các ngân hàng thu lợi nhuận bằng cách bán những TSN có một
số đặc tính thu đợc để mua những TSC một số đặc tính khác. Nh thế, các ngân
hàng cung cấp một số dịch vụ chuyển các tài sản thành một loại tài sản khác cho
công chúng. Quá trình chuyển các tài sản và cung cấp một loại dịch vụ (thanh
toán séc, ghi chép sổ sách, phân tích tín dụng,). Cũng giống nh bất cứ quá trình
sản xuất nào khác trong một hãng kinh doanh. Nếu một ngân hàng tạo ra những
dịch vụ hữu ích với chi phí thấp và có đợc doanh thu cao nhờ vào TSC của mình
thì ngân hàng đó thu đợc lợi nhuận
Ta có thể nghiên cứu hoạt động cơ bản của NHTM thông qua ví dụ sau:
Một khách hàng mở một tài khoản séc tạI NHTM A 100 triệu đồng. Nh
vậy, khách hang này có tài khoản tiền gửi có thể phát séc 100 triệu đồng, ở
NHTM này và trong két NHTM có 100 triệu đồng tiền mặt, do đó TSC của ngân
hàng này tăng lên.
Tài khoản T của NHTM A sẽ nh sau:
TSN TSN
Tiền mặt trong két 100 Tiền gửi có thể phát séc 100
triệu đồng triệu đồng
Do tiền mặt trong két cũng là một phần trong các tài khoản tiền dự trữ của
ngân hàng, chúng ta có thể viết lại tài khoản T này nh sau:
TKC TKN
Tiền mặt trong quá trình thu 100 Tiền gửi có thể phát séc 100
triệu đồng triệu đồng
Tiền gửi có thể phát séc tăng thêm 100 triệu dồng nh trớc, nhng nay
NHTM A bị NHTM nợ 100 triệu đồng. Hay nói các khác NHTM A có tiền mặt
phải thu là 100 triệu đồng. Về nguyên tắc NHTM A có thể tới thẳng NHTM B
yêu cầu thanh toán món tiền này, nhng nếu hai ngân hàng đó ở hai nơI cách xa
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
nhau thì việc làm nh vậy sẽ tốn thời gian và chi phí. Do vậy, NHTM A gửi tờ séc
đó vào tài khoản của mình ở NHTM và NHTW sẽ thu tiền từ NHTM B. Kết quả là
NHTW chuyển 100 triệu đồng dự trữ từ NHTM B tới NHTM A. Cuối cùng bảng
cân đối tài sản của hai NHTM A và B nh sau:
NHTM A
TSC TSN
Tiền dự trữ +100 triệu đồng Tiền gửi có thể phát séc +100 triệu đồng
NHTM B
TSC TSN
Tiền dự trữ -100 triệu đồng Tiền gửi có thể phát séc -100 triệu đồng
Nh vậy khi một séc phát ra phải theo một tài khoản ở một NHTM này đợc
gửi vào một NHTM thì NHTM đó sẽ tăng tiền dự trữ đúng bằng số tiền giảm đi
của NHTM kia. Khi một NHTM nhận thêm tiền gửi thì tiền dự trữ tăng thêm
đúng bằng số tiền gửi rút ra.
2.2.Tạo lợi nhuận từ việc cho vay
Phần trên đã trình bày các NHTM tăng thêm hay mất bớt tiền dự trữ nh thế
nào. Phần này ta nghiên cứu xem một NHTM sẽ bố trí lại bảng cân đối tài sản của
nó nh thế nào để tạo ra lợi nhuận khi ngân hàng trải qua thay đổi về số tiền gửi
của nó.
Ta hãy trở lại tình huống NHTM A vừa nhận thêm số tiền gửi có thể phát
séc 100 triệu đồng. Theo luật định, ngân hàng này phảI gửi dự trữ bắt buộc một
tỷ lệ nhất định trên tiền gửi có thể phát séc. Nếu tỷ lệ đó là 10% thì tiền dự trữ bắt
buộc của NHTM A đã tăng thêm 100 triệu đồng. Ta viết lại tài khoản T nh sau:
NHTM A
TKC TKN
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Tiền dự trữ bắt buộc 10 triệu đồng Tiền gửi có thể phát séc 100
Tiền dự trữ quá mức 90 triệu đồng triệu đồng
Do các khoản dự trữ không đem lạI lợi nhuận, NHTM A không có thu nhập
gì từ 100 triệu đồng TSC này. Trong khi đó nó vẫn phảI chi phí cho việc nắm giữ
số tiền này. Nếu muốn tạo ra lợi nhuận, ngân hàng này phải sử dụng toàn bộ hoặc
một phần số 90 triệu đồng dự trữ quá mức này để cho vay hoặc đầu t.
Lúc này ngân hàng của NHTM A có dạng:
TSC TSN
Tiền dự trữ bắt buộc 10 triệu đồng Tiền gửi có thể phát séc 100
Tiền cho vay 90 triệu đồng triệu đồng
Nh vậy, NHTM A bây giờ thu đợc một khoản tiền lãi từ việc cho vay do sử
dụng những món tiền gửi ngắn hạn (tiền gửi có thể phát séc) để mua TSC dài hạn
(cho vay). Quá trình chuyển đổi tài sản này thờng đợc mô tả bằng cách nói rằng
ngân hàng kinh doanh theo kiểu cho vay ngắn hạn và cho vay dài hạn.
III.Những nguyên lý chung của việc quản lý TSC và TSN của NHTM
Khi thực hiện quản lý NHTM ta có ba điều quan tâm hàng đầu. Thứ nhất là
đảm bảo chắc chắn có đủ tiền mặt để thanh toán cho những ngời gửi tiền khi họ
rút tiền ra. Để giữ tiền mặt trong tay ngân hàng phải thực hiện quản lý trạng tháI
lỏng, tức là phải có đợc những tài sản đủ lỏng để thực hiện trách nhiệm của ngân
hàng đối với ngời gửi tiền. Thứ hai là giảm tối thiểu rủi ro vỡ nợ bằng cách đa
dạng hoá việc nắm giữ TSC (quản lý TSC). Thứ ba là giảm chi phí thấp nhất (quản
lý TSN).
3.1.Vai trò của tiền dự trữ trong việc quản lý đồng tiền rút ra
a.Hạn chế chi phí khi có đồng tiền rút ra
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Các NHTM thờng phảI dự trữ tiền để đối phó với đồng tiền rút ra khi ngời
gửi tiền rút tiền mặt từ những tài khoản séc, tài khoản tiết kiệm hoặc phát hành
séc tới gửi ở các NHTM khác.
Giả sử bảng cân đối tài sản của NHTM A nh sau:
TSC TSN
Tiền dự trữ 20 triệu đồng Tiền gửi 100 triệu đồng
Tiền cho vay80 triệu đồng Vốn ngân hàng 10 triệu đồng
Chứng khoán 10 triệu đồng
Giả sử rằng ngân hàng này có tiền dự trữ quá mức dồi dào và các loạI tiền
gửi có cùng một tỷ lệ dự trữ bắt buộc nh nhau 10% (ngân hàng buộc phảI giữ 10%
số tiền gửi có thể phát séc và số tiền gửi có kì hạn làm tiền dự trữ).
Nh vậy, các khoản tiền dự trữ bắt buộc của nó là 10% của 100 triệu đồng hay 10
triệu đồng. Trong khi ngân hàng này lại giữ 20 triệu đồng tiền dự trữ. Nh vậy nó
có tiền dự trữ quá mức là 10 triệu đồng. Nếu có khách hàng rút 10 triệu đồng,
bảng cân đối của NHTM A lúc đó trở thành.
TSC TSN
Tiền dự trữ 10 triệu đồng Tiền gửi 90 triệu đồng
Tiền cho vay 80 triệu đồng Vốn ngân hàng 10 triệu đồng
Chứng khoán 10 triệu đồng
Tiền dự trữ bắt buộc của nó nay là 10% của 90 triệu đồng (là 9 triệu đồng). Do
vậy tiền dự trữ vợt quá là 1 triệu đồng.
Tóm lại: Nếu một ngân hàng có những khoản tiền dự trữ dồi dào, thì khi có một
đồng tiền rút ra không cần phải có những thay đổi ở phần khác trong bảng cân đối
tài khoản của nó.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Chúng ta giả sử rằng việc thay vì nắm giữ lúc đầu 10 triệu đồng tiền dự trữ
quá mức NHTM A lại sử dụng hết số tiền này để cho vay, do đó không giữ khoản
tiền dự trữ quá mức nào. Bảng cân đối tài sản của ngân hàng sẽ là:
TSC TSN
Tiền dự trữ 10 triệu đồng Tiền gửi 100 triệu đồng
Tiền cho vay90 triệu đồng Vốn ngân hàng 10 triệu đồng
Chứng khoán 10 triệu đồng
TSC TSN
Tiền dự trữ 0 triệu đồng Tiền gửi 90 triệu đồng
Tiền cho vay 90 triệu đồng Vốn ngân hàng 10 triệu đồng
Chứng khoán 10 triệu đồng
Sau khi 10 triệu đồng đã đợc rút ra từ tài khoản tiền gửi, NHTM A đã sử
dụng hết số tiền dự trữ để chi trả. Trong khi đó theo luật định nó phảI dự trữ số
tiền là 10 % của 90 triệu đồng (tức là 9 triệu đồng). Để có tiền dự trữ NHTM A có
thể thực hiện một số hoạt động sau:
Thứ nhất: NHTM A có thể sử dụng 9 triệu đồng từ tiền cho vay của mình để gửi
vào dự trữ bắt buộc tạI NHTW và bảng cân đối tài sản của nó sẽ thay đổi nh sau:
TSC TSN
Tiền dự trữ 9 triệu đồng Tiền gửi 90 triệu đồng
Tiền cho vay 81 triệu đồng Vốn ngân hàng 10 triệu đồng
Chứng khoán 10 triệu đồng
Tuy nhiên, việc sử dụng tiền cho vay để bù đắp vào khoản tiền dự trữ có thể
rất tốn kém. Nếu NHTM A có nhiều khoản tiền cho vay ngắn hạn thì nó có thể
giảm tổng số d tiền cho vay một các khá nhanh bằng cách thu nợ. Nhng cách làm
nh vậy cũng không dễ dàng nếu nh vào thời điểm đó không có khoản cho vay đến
hạn trả hoặc có nhng khách hang lạI muốn gia hạn vay tiếp, ngân hàng không gia
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
hạn cho họ dễ có thể làm cho những khách hang phản kháng và họ có thể tiến
hành giao dịch ở các ngân hàng khác.
Thứ hai: NHTM Acó thể bán các khoản nợ này cho các ngân hàng khác, lần này
cũng vậy, ngân hàng có thể phải trả giá đắt vì các ngân hàng không biết rõ về ng-
ời vay và nh vậy có thể họ không sẵn lòng mua các món vay đó theo đúng giá trị
của chúng.
Thứ ba: Một phơng án khác là NHTM A bán một số chứng khoán của nó để bù
lại tiền dự trữ, khi đó bảng cân đối tài sản của nó sẽ thay đổi nh sau:
TSC TSN
Tiền dự trữ 9 triệu đồng Tiền gửi 90 triệu đồng
Tiền cho vay 90 triệu đồng Vốn ngân hàng 10 triệu đồng
Chứng khoán 1 triệu đồng
Trong phơng án này, tuy không có những khách hang vay bị mếch lòng
hoặc tổn thất do việc bán các khoản tiền cho vay, ngân hàng này vẫn phảI chịu
một số chi phí môi giới và giao dịch khi bán những chứng khoán nói trên. Số chi
phí bán chứng khoán này cũng có thể ít hơn nhiều so với chi phí khi thu về từ tài
khoản cho vay 9 triệu đồng.
Thứ t : NHTM A có thể sử dụng là tiền vay của NHTW để gửi vào dự trữ bắt buộc.
Khi đó bảng cân đối tài sản của nó sẽ là:
TSC TSN
Tiền dự trữ 9 triệu đồng Tiền gửi 90 triệu đồng
Tiền cho vay 90 triệu đồng Tiền vay NHTW 9triệu đồng
Chứng khoán 10 triệu đồng Vốn ngân hàng 10 triệu đồng
Trong phơng án này, NHTM A phải trả lãi suất cho NHTW đợc gọi là lãi
chiết khấu (discount rate). Mặt khác NHTW không khuyến khích các NHTM vay
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
quá nhiều. Nếu nh NHTM đó vay chiết khấu quá nhiều NHTW có thể từ chối
không cho ngân hàng đó vay thêm. Hay nói cách khác, NHTW có thể khép cửa sổ
chiết khấu đối với NHTM A.
Thứ 5: NHTM A có thể đợc các khoản tiền dự trữ để thoả mãn dòng tiền rút ra
bằng các vay từ các NHTM khác hoặc từ các công ty. Khi đó bảng cân đối của
NHTM A là:
TSC TSN
Tiền dự trữ 9 triệu đồng Tiền gửi 90 triệu đồng
Tiền cho vay90 triệu đồng Tiền vay từ NHTM khác
Chứng khoán 10 triệu đồng và các công ty 9 triệu đồng
Vốn ngân hàng 10 triệu đồng
NHTM A cũng phải trả lãi cho món vay này.
Nh vậy, khi một dòng tiền rút ra, việc nắm giữ khoản tiền dự trữ quá mức
cho phép NHTM hạn chế đợc các chi phí do phải:
- Thu về hoặc bán các khoản tiền cho vay
- Bán các chứng khoán
- Vay từ NHTW
- Vay từ các NHTM khác và từ các công ty.
Các khoản tiền dự trữ quá mức là sự bảo hiểm để hạn chế chi phí khi có
dòng tiền rút ra. Chi phí khi có dòng tiền rút ra càng lớn thì NHTM sẽ càng muốn
giữ nhiều tiền dự trữ quá mức hơn.
b.Ngăn ngừa vỡ nợ ngân hàng
Vỡ nợ ngân hàng thờng xảy ra khi ngân hàng không thể đáp ứng đợc trách
nhiệm thanh toán cho ngời gửi tiền và không đủ khoản tiền dự trữ theo yêu cầu.
Để thấy một sự vỡ nợ ngân hàng có thể xảy ta nh thế nào, chúng ta hãy giả sử
bảng cân đối tàI sản của NHTM nh sau:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
TSC TSN
Tiền dự trữ 10 triệu đồng Tiền gửi 100 triệu đồng
Tiền cho vay 90 triệu đồng Vốn ngân hàng 10 triệu đồng
Chứng khoán 10 triệu đồng
Có dòng tiền rút ra là 20 triệu đồng. Nếu NHTM A bán chứng khoán 10
triệu đồng và sử dụng 10 triệu đồng tiền dự trữ thanh toán, bảng cân đối của nó sẽ
là:
TSC TSN
Tiền dự trữ 0 triệu đồng Tiền gửi 80 triệu đồng
Tiền cho vay 90 triệu đồng Vốn ngân hàng 10 triệu đồng
Nh vậy, NHTM A sẽ thiếu 8 triệu đồng dự trữ (dự trữ bắt buộc). Ngân hàng
này sẽ phải bán các khoản vay của mình cho các ngân hàng khác để lấy tiền dự
trữ. Tất nhiên là số tiền mà nó thu đợc nhờ bán một cách miễn cỡng các khoản
cho vay này, sẽ thấp hơn giá trị của những món cho vay đó. Hay nói cách khác,
NHTM A chịu mất một khoản tiền. Trong tình trạng nh vậy, nhiều khi các NHTM
khác sẽ không muốn cho NHTM A vay tiền vì họ không tin vào khả năng thu hồi
vốn của nó.
Tình trạng trên đáng ra có thể ngăn chặn đợc nếu NHTM A có thêm 8 triệu
đồng trong khoản dự trữ quá mức hoặc dự trữ cấp 2, hoặc nó có cái đệm lớn hơn
vốn tự có của nó để bù đắp những tổn thất do dòng tiền rút ra gây nên.
NHTM cần duy trì các khoản dự trữ quá mức, dự trữ cấp hai và vốn tự có bởi vì
các khoản tiền này sẽ phòng cho ngân hàng tránh đợc tình trạng vỡ nợ do dòng
tiền rút ra gây nên.
3.2.Quản lý TSC
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Để làm tối đa hoá lợi nhuận của mình, ngân hàng phải tìm kiếm những lợi
tức cao nhất từ những khoản tiền cho vay và từ việc đầu t chứng khoán, đồng thời
cố gắng giảm tối thiểu rủi ro nắm giữ các tài sản đủ lỏng bằng cách:
Thứ nhất: các NHTM thờng cố gắng tìm những khách hang tốt để cho vay. Thông
thờng NHTM tìm những khách hang cần vay thông qua việc quảng cáo, tiếp cận
với các coong ty để tực tiếp chào mời các món vay. Nói chung các NHTM rất
thận trọng khi cho vay.
Thứ hai: Các NHTM cũng cố gắng mua chứng khoán với lợi tức cao và rủi ro
thấp.
Thứ ba: Trong việc quản lý những tài sản có của họ. Các ngân hàng phải nỗ lực
giảm đến tối thiểu rủi ro bằng các đa dạng hoá, mua nhiều loại TSC khác nhau
nh mua các trái khoán dài hạn và ngắn hạn, Hay nói cách khác NHTM cố gắng
tránh đặt quá nhiều trứng vào cùng một rổ
Cuối cùng: NHTM phải quản lý trạng thái lỏng sao cho nó có thể thoả mãn những
đòi hỏi về dự trữ mà không phảI chịu một phí tổn lớn. Điều này nghĩa là nó phải
nắm giữ những chứng khoán lỏng ngay cả khi chúng mang lại lợi tức hơi thấp so
với những tài sản khác. thế nhng, nếu NHTM tránh đợc mọi chi phí gắn liền với
đồng tiền rút ra bằng cách duy trì những khoản tiền dự trữ quá mức, thì nó phảI
chịu tổn thất do các khoản tiền dự trữ không đem lạI tiền lãI, trong khi ngân hàng
phải chịu tổn thất để duy trì tài sản nợ. Ngân hàng đó phải cân đối giữa việc có đ-
ợc trạng thái lỏng với khoản lợi nhuận mà nó có thể thu đợc nhờ nắm giữ tài sản
kém lỏng hơn ví dụ nh các món cho vay.
3.3.Quản lý TSN
Bắt đầu từ những năm 1960, NHTM lớn đã bắt đầu nghiên cứu kĩ những
phơng pháp, trong đó TSN trên bảng cân đối tài sản có thể đem lạI cho họ những
khoản tiền dự trữ và trong trạng thái lỏng. Chính điều này đã dẫn đến việc phát
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét