Tiết 114: Liệt kê

Giáo viên: Nguyễn Thị Ngà
Bộ Môn: Ngữ văn 7

Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Nêu các trường hợp dùng cụm chủ vị để mở
rộng câu?
Trả lời:
- Các thành phần câu như chủ ngữ, vị ngữ và các phụ ngữ
trong cụm danh từ cụm động từ cụm tính từ đều có thể đư
ợc cấu tạo bằng một cụm chủ vị.
? Tác giả Phạm Duy Tốn đã sử dụng nghệ thuật gì trong câu
văn sau đây:
Dân phu hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ
hết sức giữ gìn, người thì thuổng, người thì cuốc, kẻ đội
đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm dưới bùn lầy, ngập
quá khuỷu chân, người nào người nấy lướt thướt như chuột
lột.

Tiết 114 : Liệt kê
A.Lý thuyết
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Ngữ liệu( SGK)
Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn,để
trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ
nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu ,
rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào
dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai,ví thuốc, quản
bút, tăm bông trông mà thích mắt.[ ] Ngoài kia tuy mưa
gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này nghe chừng
tĩnh mịch lắm[ ].

Tiết 114 : Liệt kê
A.Lý thuyết
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Ngữ liệu( SGK)
2. Phân tích
? Nêu cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận trong câu sau đây:
Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn,để
trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ
nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu,
rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào
dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản
bút, tăm bông trông mà thích mắt.[ ]

Tiết 114 : Liệt kê
A.Lý thuyết
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Ngữ liệu( SGK)
2. Phân tích
Tr li
*Về cấu tạo:
Các bộ phận trong câu in đậm
Các bộ phận trong câu in đậm chủ yếu là cụm danh từ và danh từ:
bát yến hấp đường phèn
tráp đồi mồi chữ nhật để mở
những trầu vàng,
nào ống thuốc bạc,
nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà
*Về ý nghĩa
Cùng chỉ các đồ vật quý hiếm bày biện xung quanh quan lớn

ngoáy tai
ví thuốc
quản bút
tăm bông
3. Nhận xét

Tiết 114 : Liệt kê
A.Lý thuyết.
? Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc tương tự bằng những
kết cấu tương tự như trên có tác dụng gì?
3. Nhận xét:
*Tác dụng
- Làm nổi bật sự xa hoa của quan, đối lập với tình cảnh lam
lũ của dân phu ngoài mưa gió
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Ngữ liệu (SGK).
2. Phân tích:

Tiết 114 : Liệt kê
A.Lý thuyết.
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Ngữ liệu( SGK)
2. Phân tích:
3. Nhận xét:
*Về cấu tạo:
Chủ yếu là các cụm danh từ và
danh từ.
*Về ý nghĩa:
- Cùng miêu tả những đồ vật quý
hiếm, đắt tiền được bày biện
xung quanh quan lớn.
*Tác dụng:
- Diễn tả đầy đủ hơn sự xa hoa
của quan phụ mẫu, đối lập với
tình cảnh lam lũ của dân phu
ngoài mưa gió.
Bên cạnh ngài , mé tay trái,
bát yến hấp đường phèn,để trong
khay khảm, khói bay nghi ngút;
tráp đồi mồi chữ nhật để mở,
trong ngăn bạc đầy những trầu
vàng, cau đậu ,rễ tía, hai bên nào
ống thuốc bạc, nào đồng hồ
vàng, nào dao chuôi ngà, nào
ống vôi chạm, ngoáy tai,ví
thuốc, quảnbút, tăm bông trông
mà thích mắt.[ ] Ngoài kia tuy
mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít,
nhưng trong này nghe chừng
tĩnh mịch lắm[ ]

A.Lý thuyết.
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Ngữ liệu( SGK)
2. Phân tích:
3. Nhận xét:


?
?


Qua phân tích và nhận xét ngữ liệu trên em hiểu thế nào là phép liệt kê.
Qua phân tích và nhận xét ngữ liệu trên em hiểu thế nào là phép liệt kê.
tác dụng của phép liệt kê?
tác dụng của phép liệt kê?
Trả lời:
Trả lời:
Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để
Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để
diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của
diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của
thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.
thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.


Bài tập ứng dụng:
Bài tập ứng dụng:
*Chỉ ra cu to v tỏc dng phép liệt kê trong câu văn sau:
Nhạc công dùng các ngón đàn trau chuốt như ngón nhấn, mổ,
vỗ,vả, ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi ,ngón rãi.
*Đáp án
- Cấu tạo phép liệt kê: Các từ sắp xếp liên tiếp : Ngón nhấn, mổ, vỗ, vả,
ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi, ngón rãi.
-Tác dụng: Miêu tả tài nghệ chơi đàn của nhạc công:
Tiết 114 : Liệt kê

3. Nhận xét:
*Xét về cấu tạo:
Câu 1.a: Liệt kê không theo từng
cặp.
Câu 1.b: Liệt kê theo từng cặp, giữa
chúng có quan hệ từ.
*Xét về ý nghĩa:
Câu 2.a: Có thể thay đổi các bộ phận
liệt kê vì ý nghĩa các bộ phận này
sắp xếp không tăng dần.
Câu 2.b: Không thể thay đổi thứ tự các
bộ phận liệt kê vì ý nghĩa các bộ
phận này sắp xếp tăng tiến dần.
(1)a. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem
tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của
cải để giữ vững quyền tự do, độc lập
(1) b. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem
tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và
của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.
(2) a. Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục
loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non
măng mọc thẳng
(2) b. Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự
hình thành và trưởng thành của xã hội Việt
Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể
nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và của
tập thế lớn là dân tộc, quốc gia.
2. Phân tích
1. Ngữ liệu(SGK)
Tiết 114 : Liệt kê
? Cấu tạo, các phép liệt kê trong câu (1.a),
(1. b) có gì khác nhau.
? Thử đảo các bộ phận trong phép liệt kê ở
câu 2.a ; 2.b dưới đây rồi nhận xét về ý nghĩa
các phép liệt kê ấy.
A.Lý thuyết.
I. Thế nào là phép liệt kê?
II. Các kiểu liệt kê

A.Lý thuyết.
I. Thế nào là phép liệt kê.
II.Các kiểu liệt kê.
1. Ngữ liệu(SGK)
2. Phân tích.
3. Nhận xét:
? Từ phân tích và nhận xét trên
hãy trình bày kết quả phân loại
phép liệt kê bằng sơ đồ hoặc
bảng phân loại?
Tiết 114 : Liệt kê
*Xét về cấu tạo
Câu 1.a: Liệt kê không theo từng
cặp.
Câu 1.b: Liệt kê theo từng cặp.
*Xét về ý nghĩa:
Câu 2.a: - ý nghĩa các bộ phận liệt
kê sắp xếp không tăng dần.
Câu 2.b: - ý nghĩa các bộ phận liệt
kê sắp xếp tăng tiến dần.
Phân loại liệt kê
Xét về ý nghĩaXét về cấu tạo
Liệt
kê
không
theo
từng
cặp
Liệt
kê
theo
Từng
cặp
Liệt
kê
không
Tăng
tiến
Liệt
kê
tăng
tiến


Tiết 114 : Liệt kê
III. Ghi nhớ :(1,2 SGK/105)
* Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt các từ hay cụm từ cùng loại để
diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau
của thực tế hay của tư tưởng tình cảm.
*-Xét theo cấu tạo, có thể phân biệt kiểu liệt kê theo từng cặp với
kiểu liệt kê không theo từng cặp.
-Xét theo ý nghĩa,có thể phân biệt kiểu liệt kê tăng tiến với liệt kê
không tăng tiến.
A.Lý thuyết.
I. Thế nào là phép liệt kê.
II. Các kiểu liệt kê.

Tiết 114: Liệt Kê
A.Lý thuyết.
I. Thế nào là phép liệt kê
II.Các kiểu liệt kê
III. Ghi nhớ SGK/105
B. Luyện tập
1. Bài tập 1:
Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta,để chứng minh cho luận điểm:
yêu nước là một truyền thống quý báu của ta,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng
phép liệt kê nêu ra nhiều dẫn chứng sinh động, giầu sức thuyết phục. Hãy chỉ ra
những phép liệt kê ấy?
*Đáp án:
-
Đoạn 1: Phép liệt kê: Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lư
ớt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn,nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp
nước.
- Đoạn 2: Phép liệt kê: Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời
đại Bà Trưng, Bà Triệu,Trần Hưng Đạo, Lê, Lợi, Quang Trung
- Đoạn 3: Phép liệt kê: Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ thơ, từ
kiều bào ở nước ngoài đến những đồng bào ở vùng tạm bị chiếm, từ nhân dân
miền ngược đến miền xuôi,


Tiết 114: Liệt Kê
A.Lý thuyết.
I.Thế nào là phép liệt kê
II.Các kiểu liệt kê.
III. Ghi nhớ SGK/105
B. Luyện tập
Bài tập 2:Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:
a.Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren đư
ợc thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố đông Dương, dưới
lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm .những cu li xe kéo tay phóng cật
lực, đôi chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng;những quả dư
a hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên
các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể
oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình
chữ nhật. Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!
* Đáp án: Các phép liệt kê
a* Dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm,
* Những cu li kéo xe ; những quả dưa hấu ; những xâu lạp xường ; Cái rốn
một chú khách ; một viên quan uể oải .


Tiết 114: Liệt Kê
A.Lý thuyết.
I. Thế nào là phép liệt kê
II.Các kiểu liệt kê
III. Ghi nhớ SGK/105
B. Luyện tập
Bài tập 2/ b : Tìm phép liệt kê trong đoạn thơ sau:


Tỉnh lại em ơi qua rồi cơn ác mộng
Tỉnh lại em ơi qua rồi cơn ác mộng


Em đã sống lại rồi em đã sống!
Em đã sống lại rồi em đã sống!


Điện giật, dùi đâm,dao cắt lửa nung
Điện giật, dùi đâm,dao cắt lửa nung


Không giết được em người con gái anh
Không giết được em người con gái anh hùng

*Đáp án
Phép liệt kê: Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Xem chi tiết: Tiết 114: Liệt kê