Quản lý dạy học trong quá trình đào tạo nghề ở trường TC nghề cơ khí I Hà Nội

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

5
3.1.5. Tăng cƣờng và đổi mới các lĩnh vực quản lí 78
3.2. MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÍ DẠY HỌC TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ 78
3.2.1. Biện pháp 1 79
3.2.2. Biện pháp 2 80
3.2.3. Biện pháp 3 82
3.2.4. Biện pháp 4 87
3.2.5. Biện pháp 5 91
3.2.6. Biện pháp 6 93
3.3. KHẢO NGHIỆM ĐÁNH GIÁ CÁC BIỆN PHÁP 96
3.3.1. Phƣơng pháp tiến hành 96
3.3.2. Kết quả đánh giá 97
3.4. KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 98
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 100
1. Kết luận 100
2. Khuyến nghị 101
TÀI LIỆU THAM KHẢO 102
PHỤ LỤC 98





Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

6
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

QL : Quản lí
QLGD : Quản lí giáo dục
GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo
HĐDH : Hoạt động dạy học
CNH - HĐH : Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá
LĐTB&XH : Lao động thƣơng binh và xã hội
CBQL : Cán bộ quản lí
CSVC : Cơ sở vật chất
CM : Chuyên môn
QLHĐDH : Quản lí hoạt động dạy học
TBDH : Thiết bị dạy học
TTSX : Thực tập sản xuất
PPDH : Phƣơng pháp dạy học
TCDN : Tổng cục dạy nghề
ĐHSP : Đại học sƣ phạm
GV : Giáo viên
HS : Học sinh
BGH : Ban gián hiệu
NCKH : Nghiên cứu khoa học
NXB : Nhà xuất bản




Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

7
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ

Bảng 2.1. Qui mô tuyển sinh và đào tạo 43
Bảng 2.2. Đối tƣợng và qui mô khảo sát 50
Bảng 2.3. Chất lƣợng cán bộ giáo viên 50
Bảng 2.4. Sự cần thiết và mức độ thực hiện quản lí dạy học trong qúa
trình đào tạo nghề qua đánh giá của CBQL và GV 52
Bảng 2.5. Sự cần thiết và mức độ thực hiện kế hoạch, chƣơng trình đào
tạo qua đánh giá của CBQL và GV 55
Bảng 2.6. Thực trạng quản lí thực hiện phƣơng pháp dạy học 56
Bảng 2.7. Thực trạng quản lí hoạt động dạy học trong đào tạo nghề 58
Bảng 2.8. Thực trạng quản lí hoạt động học tập 59
Bảng 2.9. Thực trạng quản lí dạy học thực hành nghề 61
Bảng 2.10. Thực trạng quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dạy học 62
Bảng 3.1. Tính khả thi theo đánh giá của CBQL và GV 97
Bảng 3.2. Tính khả thi theo đánh giá của nhóm học sinh 97
Hình 1.1. Sơ đồ logic của khái niệm quản lí 11
Hình 2.1. Tổ chức bộ máy của trƣờng 42



Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

1
MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đất nƣớc ta hiện nay đang thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa
trong xu thế hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa. Muốn đi đến xã hội hiện đại
hơn thì hơn bao giờ hết không có con đƣờng nào khác, giáo dục và đào tạo
phải phát triển nhanh hơn, mạnh hơn và hiệu quả hơn để thực hiện thắng lợi
mục tiêu: Dân giàu nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Với
yêu cầu đó đòi hỏi ngành giáo dục phải có sự đổi mới một cách toàn diện,
trong đó đổi mới về quản lí nhằm nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực đang là
nhiệm vụ có tính chiến lƣợc và có tính cấp bách ở nƣớc ta hiện nay - Đào tạo
nghề là một trong nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục dào tạo.
Để hiện đại hóa nền kinh tế, trƣớc mắt phải tạo chuyển biến cơ bản,
toàn diện trong phát triển giáo dục theo 7 nhóm giải pháp lớn đƣợc đề ra trong
Chiến lƣợc phát triển Giáo dục 2001 - 2010. ”Trong đó, đổi mới chương trình
giáo dục, phát triển đội ngũ nhà giáo là các giải pháp trọng tâm, đổi mới
quản lí giáo dục là khâu đột phá [16 ]. Đứng trứơc những yêu cầu đòi hỏi
ngày càng cao về nguồn nhân lực, vấn đề đào tạo công nhân lành nghề đáp
ứng nhu cầu của xã hội đang trỏ thành vấn đề quan trọng và cấp bách của các
cơ sở đào tạo nghề. Nhằm góp phần thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn
quốc lần thứ X là: “Đưa đất nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển. Cải
thiện rõ rệt, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Đẩy mạnh công
nghiệp hoá, hiện đại hoá và phát triển kinh tế tri thức, tạo nền tảng để đưa
nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm
2020”. Mục tiêu phát triển giáo dục nghề nghiệp trong Chiến lƣợc phát triển
Giáo dục 2001-2010 đã chỉ rõ: “Đặc biệt quan tâm nâng cao chất lượng dạy
nghề gắn với nâng cao ý thức kỷ luật lao động và tác phong lao động hiện



Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

2
đại. Gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng, gắn việc làm trong các khu công
nghiệp, khu chế xuất”, “Con người và nguồn nhân lực là nhân tố quyết định
sự phát triển đất nước trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cần tạo sự
chuyển biến cơ bản toàn diện về giáo dục, trong đó ưu tiên nâng cao chất
lượng đào tạo nhân lực”.
Tại Nghị quyết số 37/2004/QH 11 khoá XI kỳ họp thứ 6 của Quốc hội
về Giáo dục đào tạo cũng đã chỉ rõ: “Chất lượng Giáo dục còn nhiều yếu
kém, bất cập, hiệu quả giáo dục còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo
nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp phát triển đất nước, công tác quản lí
giáo dục còn nhiều hạn chế ’’. Trƣớc tình hình này, nhiều năm qua nhà
trƣờng đã có một số giải pháp trong công tác quản lí hoạt động dạy nghề nói
chung và quản lí dạy học thực hành nghề nói riêng nhƣng chƣa có cơ sở lý
luận, chƣa mang tính hệ thống. Điều đó đặt ra cho nhà trƣờng phải xem xét
một cách tổng thể việc tổ chức, quản lí dạy thực hành, đặc biệt là thực hành
nghề cho học sinh trung cấp. Vấn đề ở đây là quản lí dạy học thực hành hệ
trung cấp chƣa thực sự phù hợp với hệ này, ngay từ quan niệm cho đến cách
làm. Do đặc thù của hệ trung cấp nghề nên các biện pháp quản lí dạy học thực
hành phải khác với quản lí ở hệ cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp. Chính
vì lý do đó tôi chọn và nghiên cứu đề tài “Quản lí dạy học trong quá trình
đào tạo nghề ở Trƣờng trung cấp nghề cơ khí I Hà Nội”.
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Xây dựng một số biện pháp quản lí dạy học trong quá trình đào tạo
nghề đáp ứng đƣợc đặc thù của hệ trung cấp nghề nhằm nâng cao chất lƣợng
đào tạo nghề của trƣờng Trung cấp nghề cơ khí I Hà Nội hiện nay.
3. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU
3.1. Khách thể nghiên cứu



Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

3
Công tác quản lí dạy học thực hành nghề ở trƣờng trung cấp nghề cơ
khí I Hà Nội.
3.2. Đối tƣợng nghiên cứu
Các biện pháp quản lí dạy học thực hành nghề ở trƣờng trung cấp nghề
cơ khí I Hà Nội.
4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Nếu các biện pháp quản lí dạy học ở trƣờng Trung cấp nghề cơ khí I Hà
Nội tập trung vào việc thực hiện mục tiêu, chƣơng trình, nội dung, phƣơng
pháp dạy và học, kiểm tra đánh giá, quản lí và sử dụng cơ sở vật chất hợp lý
và có hiệu quả thì hoạt động quản lí dạy học sẽ có hiệu lực hơn và tác động
tích cực hơn đến kết quả đào tạo.
5. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
5.1. Xác định cơ sở lý luận việc quản lí hoạt động dạy học.
5.2. Đánh giá thực trạng hoạt động quản lí dạy học trong quá trình đào tạo
nghề ở Trƣờng Trung cấp nghề cơ khí I Hà Nội hiện nay.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lí dạy học trong quá trình đào tạo nghề ở
Trƣờng Trung cấp nghề cơ khí I Hà Nội.
6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
6.1. Giới hạn đối tƣợng nghiên cứu
Nghiên cứu một số hoạt động quản lí dạy học thực hành nghề tại
Trƣờng trung cấp nghề cơ khí I Hà Nội.
6.2. Giới hạn khách thể điều tra
Hiệu trƣởng, Hiệu phó, Các trƣởng phó phòng, Khoa tổ chuyên môn,
một số cán bộ giáo viên và học sinh nhà trƣờng.
7. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU



Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

4
7.1. Các phƣơng pháp nghiên cứu lý luận
- Tổng quan lí luận trên tƣ liệu các văn bản chủ trƣơng, đƣờng lối chính
sách của Đảng và Nhà nƣớc về công tác dạy nghề.
- Phân tích và khái quát hóa lí luận về đào tạo nghề, dạy học, công tác
quản lí, quản lí giáo dục, quản lí trƣờng học và quản lí dạy học.
- Phƣơng pháp so sánh để tìm hiểu các lí thuyết trong nƣớc và ở nƣớc
ngoài có liên quan.
7.2. Các phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phƣơng pháp quan sát
+ Dự giờ lên lớp của một số lớp thực hành nghề.
+ Tìm hiểu những điều kiện dạy học thực hành nghề ở trƣờng.
- Phƣơng pháp tổng kết kinh nghiệm: quản lí hoạt động thực hành nghề
qua các báo cáo thực hiện nhiệm vụ dạy nghề của trƣờng, của ngành giáo dục
và đào tạo.
- Phƣơng pháp Toạ đàm, Trao đổi kinh nghiệm quản lí dạy học.
- Phƣơng pháp Điều tra bằng phiếu hỏi: thăm dò ý kiến của cán bộ quản
lí, giáo viên và học sinh.
- Phƣơng pháp phân tích hồ sơ quản lí.
7.3. Các phƣơng pháp khác
- Phƣơng pháp sử dụng thống kê toán học: thu nhập xử lý các thông tin
số liệu điều tra và nghiên cứu các hồ sơ thống kê.
- Lấy ý kiến của các chuyên gia có kinh nghiệm trong công tác quản lí
giáo dục đào tạo nghề.






Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

5




Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

6
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÍ
DẠY HỌC TRONG QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO NGHỀ
1.1. VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU
1.1.1. Trên thế giới
Từ thời cổ đại, nhất là ở Trung hoa và ấn độ đã sớm xuất hiện tƣ tƣởng
về quản lí. Khổng Tử (551- 479 TCN) xem hành động dạy học chính là quản
lí vì nó nhằm tạo ra ngƣời quân tử, ông là một nhà giáo dục đã tổng kết đƣợc
rất nhiều kinh nghiệm trong phƣơng pháp dạy học là “Dùng cách giợi mở, đi
từ gần tới xa, từ đơn giản đến phức tạp nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích
cực suy nghĩ, phải luyện tập, phải hình thành nề nếp thói quen trong học tập”
[10, tr 15]. Trong các học thuyết về quản lí ở phƣơng Đông cổ đại Khổng Tử,
Mạnh Tử và một số ngƣời khác chủ trƣơng dùng “Đức trị” để cai trị dân Hoặc
Hàn phi Tử và một số ngƣời khác lại chủ trƣơng dùng “Pháp trị” để trị dân.
Ở phƣơng Tây, nhà triết học Xôcrat cho rằng:“Những người nào
biét cách sử dụng con người thì sẽ điều khiển được công việc, hoặc cá
nhân hay tập thể một cách sáng suốt. Những người không biết làm như
vậy sẽ mắc sai lầm trong công việc”. Tƣ tƣởng quản lí con ngƣời và
những yêu cầu về ngƣời đứng đầu cai trị dân đƣợc thể hiện trong quan
điểm của Platon (427 - 347 TCN). Theo Ông muốn trị nƣớc thì phải biết
đoàn kết dân lại, phải vì dân. Ngƣời đứng đầu phải hiểu biết, thành thật,
tự chủ, biết điều độ ít tham vọng về vật chất, đặc biệt phải đƣợc đào tạo
kỹ lƣỡng.
Từ cuối thế kỷ XIV, khi chủ nghĩa tƣ bản xuất hiện vấn đề về dạy học
và quản lí dạy học đã đƣợc nhiều nhà giáo dục quan tâm nổi bật nhất là
Cômenxki (1592 -1670) - ông tổ của nền giáo dục cận đại, theo ông nghề thầy



Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

7
giáo là nghề rất vinh dự “Dưới ánh mặt trời không có nghề nghiệp nào cao
quí hơn ” [25, tr 70]. Ông đã đặt cơ sở lý luận cho một nền dân chủ giáo dục
tiến bộ sau này và cho đến nay hệ thống lý luận đó vẫn còn giá trị tích cực,
tiến bộ đối với sự nghiệp giáo duc đào tạo, giáo dục thế hệ trẻ trong xã hội
văn minh hiện đại.
Vào cuối thế kỷ XVII có những nhà nghiên cứu về quản lí tiêu biểu nhƣ
Rober Owen (1771- 1858), F.Tay Lo (1856 - 1915) ngƣời đƣợc coi là “Cha đẻ
của Thuyết quản lí theo khoa học ”. Đến cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX xuất
hiện hàng loạt công trình với nhiều cách tiếp cận khác nhau về quản lí: Tính
khoa học và Nghệ thuật quản lí, những động cơ để thúc đẩy một tổ chức phát
triển Trong lĩnh vực giáo dục, khoa học giáo dục đã thực sự biến đổi về
lƣợng và về chất.
Đối với dạy nghề hay giáo dục nghề nghiệp, trên thế giới ở mỗi quốc
gia có điều kiện và trình độ phát triển kinh tế xã hội, trình độ công nghệ văn
minh khác nhau mà hệ thống giáo dục dạy nghề cũng khác nhau. Nhƣng hầu
hết các nƣớc đều bố trí hệ thống giáo dục kỹ thuật và dạy nghề bên cạch hệ
phổ thông và trung học.
Hoa Kỳ đào tạo công nhân đƣợc tiến hành trong các trƣờng THPT phân
ban, các trƣờng dạy nghề trung học, các cơ sở đào tạo sau trung học. Tốt
nghiệp đuợc cấp bằng và chứng chỉ công nhân lành nghề. Thời gian đào tạo từ
2-7 năm tuỳ theo từng nghề. Ở CHLB Đức có hệ thống đào tạo nghề và
TCCN và bậc sau trung học. Liên Xô đào tạo rất đa dạng, bao gồm hệ thống
trƣờng dạy nghề cạnh xí nghiệp và đào tạo tại xí nghiệp. Với thời gian dào tạo
khác nhau: Bậc 3 và 4 là 2 năm; bậc 4 và 5 là 2 năm rƣỡi; Bậc 5 và 6 là 3
năm; công nhân lành nghề bậc cao là 3 đến 4 năm.
1.1.2. Ở Việt Nam

Xem chi tiết: Quản lý dạy học trong quá trình đào tạo nghề ở trường TC nghề cơ khí I Hà Nội