bão hòa giảm dần, vị trí màu trên vòng tròn đựơc hiển thị bằng 2 giá trị: a
(theo trục đỏ-xanh lá cây) và b (theo trục xanh dương-vàng) tất cả các giá
trị 2D đó được cộng thêm giá trị cường độ sáng theo trục vuông góc vòng
tròn thành ra 3D
Thực tế luôn có sự xung đột giữa các mô hình màu dựa trên ánh
sáng phản chiếu và mô hình dựa trên ánh sáng trực tiếp: Newton bắt đầu
từ màu quang phổ (áng sáng trực tiếp tách ra khi qua thấu kính) trong khi
nhiều lí thuyết gia khác nghiên cứu trên màu của ánh sáng phản chiếu.
Trong nhiếp ảnh digital, ta dùng cả 2 hệ thống, ánh sáng trực tiếp trên
màn hình và ánh sáng phản chiếu trong in ấn. Thực chất cái vòng phổ
màu của newton ta thấy trên đây chỉ là mang tính phỏng chừng vì ta không
thể in được trên giấy (màu ánh phản chiếu)
- Các sắc màu (teinte) cơ bản
Khái niệm về các sắc màu cơ bản (các màu chính để tạo ra các màu
khác) có từ rất lâu và thường bắt đầu từ các chất màu tinh khiết tìm thấy
được trong thiên nhiên. Thời trung cổ màu vàng kim loại, màu đỏ và màu
xanh dương được dùng nhiều nhất không phải dựa trên khái niệm pha
trộn màu sắc mà chằng qua kim loại vàng, bột thần sa và đá da trời
(outremer) sẵn có trong thiên nhiên. Đến nay người ta thống nhất thành 2
hệ khác nhau, hệ ánh sáng trực tiếp có 3 màu cơ bản: Đỏ-Xanh dương-
Xanh lá cây và hệ ánh sáng phản chiếu có 3 màu cơ bản khác: Đỏ-Vàng-
Xanh dương
3 màu cơ bản của áng sáng trực tiếp (Đỏ-Vàng-Xanh lá cây) được
tạo ra bởi sự chiếu sáng trực tiếp (trên sensor, màn hình), kết quả pha
trộn lẫn nhau sẽ cho ra màu trắng
3 màu cơ bản của áng sáng phản chiếu (Đỏ-Vàng-Xanh dương) tạo
ra bởi các chất màu in hoặc vẽ trên giấy, khi trộn lẫn với nhau sẽ ra màu
đen, đây cũng là 3 màu cơ bản trong hội họa
Trong hội họa, hầu như tất cả màu sắc được phát sinh ra bởi sự
pha trộn từ 6 màu sau: 3 màu cơ bản (Đỏ-Vàng-Xanh dương) và 3 màu
thứ cấp bậc 2 (Cam-Xanh lá cây-Tím) cộng với các màu Trắng, Đen hoặc
xám, vì nhiếp ảnh thừa hưởng các kiến thức từ hội họa nên ta sẽ lần lượt
nghiên cứu các màu này, hơn nữa trong thế giới xung quanh ta phần lớn
các màu sắc là kết quả của ánh sáng phản chiếu, chỉ trừ các vật phát sáng
trực tiếp như mặt trời, các loại đèn
-Độ bão hòa (saturation):
Các sắc màu "tinh khiết" hòan toàn bão hòa, khi đó nó cho cường
độ (màu) tối đa, thực tế trong cuộc sống các màu ít khi nào hoàn toàn bão
hòa, chúng "dơ" hơn, xỉn hơn, thậm chí độ bão hòa=0 (màu trắng, xám
hoặc đen) vì vậy các màu "tinh khiết" luôn được dùng làm trọng tâm của
một bức hình nếu ta tìm được chúng trong thiên nhiên. Trong thực tế ta có
thể làm giảm độ bão hòa của một màu bằng cách pha thêm màu trắng,
màu đen, xám hoặc một màu bổ sung (màu đối diện trong vòng tròn thể
hiện màu sắc)
Thực tế, hiếm khi tìm được màu hoàn toàn bão hòa trong thiên
nhiên, ngoài các loài hoa và một số sắc tố động vật, ngay cả bầu trời xanh
không bão hòa như ta cảm nhận
Khi cắt qua mô hình lab, các sắc màu đạt được độ bão hòa tối đa ở
các cường độ sáng khác nhau, ví dụ trên hình cùng một cường độ sáng,
màu vàng bão hòa hơn màu tím
-Độ sáng (luminosité)
Cường độ sáng tối đa phụ thuộc vào sắc màu, màu vàng là màu
sáng nhất, trái lại màu tím tối nhất, độ sáng làm màu sắc sáng lên hay
thẫm lại, màu trắng và đen là 2 thái cực. Ta nên nhớ là một cường độ
sáng tương ứng với 1 sắc màu, màu vàng chỉ tồn tại ở "tông" sáng, màu
đỏ trở thành màu hồng và mất đi các tính chất của nó nếu bị sáng quá,
màu xanh dương trái lại, phủ gần hết cường độ sáng (từ tối đến sáng ta
vẫn cảm nhận được đó là màu xanh dương) , màu cam có đặc điểm gần
giống màu vàng và màu xanh lá cây gần giống màu xanh dương, còn màu
tím là khó chịu nhất, nếu sáng lên một chút nó trở thành màu "lavande"
còn thẫm hơn nó tiến gần màu xanh dương đậm.
Cường độ sáng trong nhiếp ảnh phụ thuộc vào sự đo sáng
(exposition), bằng cách thay đổi nó ta sẽ rút ra được các hiệu quả khác
nhau về màu sắc
Cường độ sáng thay đổi tùy theo sắc màu, màu vàng luôn sáng, khi
làm tối lại nó trờ thành màu vàng đất, trong khi màu tím luôn luôn tối, nếu
sáng lên nó trở thành màu tái, ta cũng thấy rằng màu vàng bão hòa sáng
hơn màu tím bão hòa nhiều
Sự giảm sáng một chút giúp tăng các sắc màu, nếu ta giảm sáng
nhiều sẽ làm cho chúng tối lại và trở thành đen, ngược lại nếu tăng sáng
quá đà sẽ làm mất đi các đặc điểm màu sắc, làm chúng trở thành "tái"
Độ sáng của một vài màu có thể thay đổi tùy theo màu của nguồn
chiếu sáng, màu xanh thẫm hơn nếu được chiếu bằng đèn dây tóc (giữa),
sẽ giảm sút đi dưới áng sáng mặt trời (trái) và ánh sáng đèn huỳnh quang
(phải)
-Màu của ánh sáng:
Ánh sáng trắng của mặt trời là một phổ liên tục rất rộng bao gồm
các sóng có bước sóng khác nhau , mắt người chỉ có khả năng bắt được
một "đoạn" rất nhỏ trong phổ đó, từ bước sóng 380 nm (màu tím) đến 780
nm (màu đỏ). Một điểm lưu ý là mắt không thể phân tách được các bước
sóng khác nhau (màu) khi chúng trộn lẫn với nhau mà chỉ thấy được như
một màu. Khi có mặt đầy đủ các bước sóng trong phổ nhìn ta thấy ánh
sáng màu trắng (áng sáng mặt trời lúc giữa trưa), còn lúc mặt trời lặn ta
thấy màu đỏ-cam vì khi đó chỉ tồn tại các bước sóng từ 570 đến 620nm
Phổ ánh sáng rất rộng, đi lần lượt từ bước sóng lớn nhất đến nhỏ ta
sẽ có: sóng radio, sóng micro onde, tia hồng ngoại (gần màu đỏ), áng
sáng thấy được (bắt đầu từ đỏ đến tím), tia cực tím, tia X và tia gamma.
Film và sensor bắt được một phần tia cực tím nên mới có filtre UV để ngăn
bớt vì nó tác động vô kết quả ảnh, cả về màu sắc và exposition (thấy
được) mặc dù mắt người không thấy tia cực tím
Mắt người có mức nhạy cảm khác nhau với các bước sóng khác
nhau và hoàn toàn hợp lý khi nó nhạy cảm nhất với các bước sóng trung
bình, giảm dần ra 2 cực (từ không thấy gì ở tia hồng ngoại, bất đầu cảm
nhận được ở màu đỏ sau đó thấy rõ hơn màu cam, đến cực điểm màu
vàng, rồi bắt đầu giảm dần ở xanh lá cây, xanh dương đến nhỏ nhất ở
màu tím, sau đó lại không thấy gì ở tia cực tím -hình trên bên trái). Vì vậy
ta thấy màu vàng luôn sáng, còn màu tím lại tối. Một lưu ý nữa là ngoài
các tế bào hình nón cảm nhận ánh sáng và màu sắc (nhạy đối với bước
sóng 600nm- màu vàng), mắt người còn có các tế bào hình que chỉ cảm
nhận được cường độ ánh sáng mà không phân biệt được màu sắc, chúng
chỉ hoạt động khi ánh sáng rất yếu và có độ nhạy lớn nhất đối với bước
sóng 500 nm (xanh lá cây), vì vậy khi ánh sáng rất yếu thì ta cảm nhận tốt
hơn màu xanh lá cây -hình trên bên phải
Trước khi mặt trời mọc, sương mù trên sông Yamuna giữ lại chủ
yếu màu xanh của bầu trời không mây, và màu magenta ngay đường chân
trời hướng về phía mặt trời, ảnh chụp ngôi đền Taj Mahal ở khoảnh khắc
đó cho một sự phối hợp giữa 2 màu trên
- Nhiệt độ màu
Nhiệt độ màu được dựa trên màu phát ra của một vật bị đốt nóng,
tùy theo nhiệt độ nung của vật đó và được tính theo độ Kelvin. Một chất
bắt đầu phát ra ánh sáng đỏ ở 1000 độ K, trở nên trắng ở 5000°K và
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét