BẢN TIN
NHẶT SẠN GIỚI
Số 34 - 12/2012
5
I - Bài viết tiêu biểu
loại nhất nhì vùng này, giờ đã
là “gái một con”, vẻ đẹp sơn
nữ lại càng mặn mà hơn gấp
nhiều lần. Và không biết bao
trai làng say đắm đòi “bắt”
nhưng như con chim đã bị một
lần trúng tên, H’Da đã không
còn muốn nhìn vào mắt ai…
Rồi bắt đầu từ đấy, cô sơn
nữ của miền đại ngàn hoang
thẳm này đã ấp ủ ý định phải
làm cho những luật tục cổ hủ,
lạc hậu ấy thay đổi, để cuộc
sống của những thân phận
thiếu nữ trên miền đất này bớt
những khốn khó vì luật tục
nghiệt ngã….
…
Năm 2002, sau một thời gian
đau bệnh, chồng chị qua đời.
Mặc dù lúc đó anh là Phó
Chủ tịch phụ trách văn xã
của huyện, dòng họ vẫn nhất
quyết muốn làm ma cho anh
theo phong tục người Jrai.
Hiểu những hạn chế, lạc hậu
của phong tục, chị từ chối nghe
theo. Nhà chồng mở hẳn một
cuộc họp gia đình, mời cả một
số đồng chí lãnh đạo huyện
đến dự để… ra quyết định
phạt vạ chị. Đến xử tội H’Da,
ngoài Chánh án Tòa án Nhân
dân huyện, Phó Chủ tịch Ủy
ban MTTQ huyện còn có ông
Rơ Châm Bơm (lúc bấy giờ là
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia
Lai – Kon Tum) vốn là người
“đồng hương” với mọi người.
Trong cuộc họp, chị H’Da
bị “tuyên” đã phạm phải 16
tội trong luật tục: “Từ hồi lấy
chồng đến nay H’Da đã mắc
nhiều tội với làng, với gia đình
chồng lắm. Nay chỉ cần kể ra
16 tội thế này: H’Da lấy M’Lá
đã có con riêng, trong khi M’Lá
vẫn còn trai tân, thế là một tội.
Ngày cưới, đáng lẽ phải đập
bò để mọi người ăn uống no
say nhưng chỉ thịt có một con
heo, 2 tội. Cưới xong rồi đáng
lẽ phải có một con bò cho nhà
trai dắt về nhưng chị không
có, 3 tội. Đi lấy vợ là con của
nhà gái rồi, thế mà M’Lá lại
còn về dắt bò của nhà đi là 4
tội.
Nàng dâu phải sắm cho cha
chồng một bộ khố áo, mẹ
chồng một bộ váy áo; hai em
gái, hai em trai chồng, mỗi
người phải có một món quà
cũng không có, 6 tội nữa là
10. Con đẻ ra phải cho theo
họ mẹ, đời ông bà đến nay ai
cũng làm thế, nay dám cho
mang họ cha là 11 tội.
BẢN TIN
NHẶT SẠN GIỚI
Số 34 - 12/2012
6
I - Bài viết tiêu biểu
Bài viết này khá dài nên chúng tôi chỉ xin trích lược một đoạn ngắn. Chắc hẳn các bạn
đều nhận thấy những tập tục lạc hậu gây ra nhiều sức ép đối với phụ nữ. Đôi khi họ phải
đánh đổi cả đời để dành lại quyền con người – những điều tưởng chừng như rất đơn
giản, nhân văn như quyền tự do kết hôn, tự do lựa chọn cách sống của mình…
Nhưng rồi họ vẫn nỗ lực vượt qua để tìm sự tự do cho chính mình, cống hiến cho xã hội
và gia đình. Những câu chuyện có thật này sẽ có sức lay động cũng như thay đổi cách
nhìn, đánh giá những đóng góp của phụ nữ và xóa dần tâm lý ưa thích con trai.
Làm ma chồng mà không đập
bò, rồi để tang xong đáng lẽ vợ
người chết muốn tắm thì phải
xin phép nhà chồng, H’Da lại
tự tiện không xin phép ai, đó
là ba tội nữa là 14. Chồng
chết thì không được chải đầu,
quần áo để như lông con gà
mái ấp (hồi xưa còn phải lấy
cật nứa tự cứa vào mình cho
chảy máu nữa vì theo luật tục
như thế mới cùng chịu sự đau
đớn với người đã khuất - PV)
thế mà H’Da thì chải tóc, ăn
mặc sạch sẽ…
Một năm chồng chết, đã
không bỏ mả để con ma về
với A tâu, lại bày đặt cúng 49
ngày, 100 ngày như người
Kinh là cớ sao? Hai tội nữa,
đếm đúng 16! Theo luật tục
của làng, cứ mỗi tội H’Da mắc
đó phải phạt 1 con bò. Nếu
H’Da không muốn phạt bò
thì cho đền tiền. 16 con, đếm
đúng 32 triệu đồng!”
Theo phong tục, chị không
thể nói to lên sự phản đối.
Chỉ còn một cách là cắn răng
chịu đựng lời ra tiếng vào.
Các con chị cũng bất bình khi
mẹ chúng bị kết tội vô lý như
vậy. Cuộc xử án diễn ra căng
thẳng nhưng cuối cùng thì các
“quan tòa” cũng bác bỏ cho cả
16 tội.
Tuy “trắng án” nhưng H’Da
nghĩ: “Con người ta dù ở
đâu, làm gì thì cũng không
thể cắt bỏ được mối quan hệ
quê hương, gia đình. Luật tục
như cội rễ đã ăn sâu vào cuộc
sống ngàn đời, không dễ một
sớm một chiều mà dứt được.
Cái gì quá quắt quá thì bỏ
đi, cái gì châm chước được
thì nên cố giữ cho ngoài yên
trong ấm…”.
Và chính chị H’Da đã tuyên bố
chấp nhận thi hành một phần
tư “bản án”, nghĩa là sẽ đền
cho nhà chồng 4 con bò gồm:
Một con cho lễ cưới, một con
đền nợ đám tang, một con
đền phạt không bỏ mả. Một
con trả nợ nhà chồng do M’Lá
dắt đi… rồi chị điềm tĩnh
khuyên các con phân biệt rõ
luật tục với tình cảm để không
mất đi quan hệ với bên nội.
Sau lần đó, chị mặc dù không
còn tài sản gì nhưng vẫn cố
đứng vững, tiếp tục sống, tiếp
tục làm việc…
….
Với những người phụ nữ trên
miền cao nguyên Ayun này,
tấm gương của chị Ksor H’Da
dám dũng cảm đương đầu với
luật tục, vượt lên số phận
nghiệt ngã để trở thành một
cán bộ nữ có năng lực của
huyện Krông Pa (Gia Lai),
một tấm gương dám dấn thân
để tìm lẽ sống đã được rất
nhiều người khâm phục…/.
CTV Thanh Toàn – Hữu
Cường/VOVonline
(Trích từ Người phụ nữ dám
chống lại luật tục nghiệt
ngã đăng trên vov.vn ngày
22/07/2012).
BẢN TIN
NHẶT SẠN GIỚI
Số 34 - 12/2012
7
I - Bài viết tiêu biểu
Tuyên bố của Liên Hợp Quốc về Xóa bỏ Bạo lực đối với phụ nữ do Đại Hội Đồng Liên Hợp Quốc
thông qua năm 1993 đã định nghĩa Bạo lực trên cơ sở giới như sau:
Bất kỳ một hành động bạo lực nào dựa trên cơ sở giới dẫn đến hoặc có khả năng dẫn đến, những
tổn thất về thân thể, tình dục, tâm lý hay những đau khổ của phụ nữ, bao gồm cả sự đe dọa có
những hành động như vậy, sự cưỡng bức hay tước đoạt một cách tùy tiện sự tự do, dù nó xảy ra
ở nơi công cộng hay trong cuộc sống riêng tư đều gọi là bạo lực trên cơ sở giới.
Các hình thức bạo lực trên cơ sở giới trong cuộc đời người phụ nữ bao gồm:
Giai đoạn
Các hình thức bạo lực
Trước khi sinh
Sơ sinh
Thời thơ ấu
Thời niên thiếu
Tuổi sinh sản
Tuổi già
Nạo phá thai vì mục đích lựa chọn giới tính, đánh đập trong
quá trình mang thai với các ảnh hưởng về tình cảm, thể chất
đối với phụ nữ, ảnh hưởng đến kết quả sinh đẻ, mang thai
ép buộc (ví dụ như các vụ hiếp dâm hàng loạt trong chiến
tranh).
Tục giết trẻ em gái, lạm dụng tình cảm và thể chất, sự phân
biệt trong chế độ dinh dưỡng và chăm sóc y tế cho trẻ sơ
sinh gái.
Tảo hôn, cắt bỏ bộ phận sinh dục, lạm dụng tình dục bởi các
thành viên gia đình và người lạ, phân biệt trong chế độ dinh
dưỡng và chăm sóc y yế đối với trẻ em gái, mại dâm trẻ em.
Hiếp dâm, quấy rối tình dục, buôn bán phụ nữ và trẻ em,
Bạo lực gia đình, lạm dụng tình dục tại nơi làm việc, ép sinh
con trai,
Lạm dụng phụ nữ góa, lạm dụng người già,
Bạo lực trên cơ sở giới
BẢN TIN
NHẶT SẠN GIỚI
Số 34 - 12/2012
8
II - Ống nhòm Phóng Viên
NG NHÒM
PHÓNG VIÊN
hư thường lệ trong các bản tin trước, mời các bạn cùng tham gia “nhặt sạn” giới với
nhóm bản tin. Các sạn giới có thể ẩn trong cách giật tít, cách viết sapo, cách dùng từ
hay tinh thần của toàn đoạn trích.
N
BẢN TIN
NHẶT SẠN GIỚI
Số 34 - 12/2012
9
II - Ống nhòm Phóng Viên
Trích bài Những điều mẹ nên dạy cho con gái, đăng ngày
27/10/2011 trên trang http://afamily.vn:
Dạy con nữ công gia chánh
Lẽ dĩ nhiên, người mẹ nào cũng mong con gái mình trở thành người
đảm đang, biết tháo vát việc nhà. Bởi thế, từ lúc còn nhỏ, mẹ phải
dạy cho con gái những việc đơn giản nhất như nhặt rau, vo gạo, giặt
giũ, dọn dẹp nhà cửa cho tới việc làm cỗ khi có khách hoặc vào dịp lễ
tết, lên kế hoạch chi tiêu trong gia đình. Điều đó dần tạo nên cho con
gái kĩ năng tề gia nội trợ, trái ngược với quan điểm sai lầm của một
số bà mẹ cho rằng: “Muốn làm việc nhà tốt, sau này chỉ cần theo học
một khóa nấu ăn là đủ”. Có thể nói, một người mẹ đảm đang, tháo
vát và có ý thức dạy con thì con gái họ sẽ học được rất nhiều đức tính
quý báu này từ mẹ
Trích bài Con gái là con người ta trên trang afamily.vn ngày
14/01/2012:
… Hết Tết này thôi là con gái mẹ thành “con người ta” rồi, con gái sẽ
không thức để cùng xếp hàng với mẹ, cũng không được đón Giao
thừa hay đi chùa sáng mùng 1 cùng mẹ. Mẹ bảo “mẹ không sao”,
nhưng chắc chắn mẹ sẽ cô đơn lắm. Dù có thương mẹ đến đâu thì
tôi cũng không thể bên mẹ cả ngày như bây giờ. Ngẫm thấy sao mà
đúng: “Con gái là con người ta”. Thương mẹ lắm!
Định
kiến
giới
Tít/ Từ ngữ/ Cách diễn đạt
Nhạy
cảm
giới
Trích bài Mách nhỏ bí quyết sinh con trai đăng ngày 30/6/2012
trên trang http://www.eva.vn:
Rất nhiều chị em phụ nữ đang mong mỏi có một bé trai và họ thậm
chí đã phải mất rất nhiều tiền, thời gian để đến các phòng khám sinh
sản xin tư vấn. Nếu bạn cũng đang rơi vào tính huống trên, hãy tham
khảo những bí quyết sinh con trai dưới đây…
Trích bài Anh ơi, về cho con bú trang 250, báo Đẹp, số 0137, phát
hành tháng 6/2010:
Giữa các quán nhậu bia rót tràn ly, giữa Hồ Gươm Xanh, tiếng trò
chuyện điện thoại to như loa phường của dân đền bù mới nổi, tiếng
trả lời điện thoại của thằng bạn thân: “Về cho con bú hả em?” Sao
nhẹ nhàng mà vang vọng thế. Hắn, người trẻ tuổi thứ hai tôi hâm
mộ sau Bill Gates, một thân lập nghiệp giữa đất Hà Thành, vẫn con
Dream mận chính cũ, chiếc Nokia già nua, nhưng sở hữu vào trăm
mét vuông đất trong nội thành, Hắn cười như biết lỗi khi không vui
tới bến với bọn tôi, nhưng tôi khoái phong cách “pro” của hắn, vì mỗi
lần đứng dậy ra về, cô tiếp viên nhẹ nhàng: “Anh ấy thanh toán xong
rồi ạ”
x
x
x
BẢN TIN
NHẶT SẠN GIỚI
Số 34 - 12/2012
10
Trích bài Bản lĩnh đàn ông thời khủng hoảng trên Tạp chí Đàn
ông, trang 35, số 73 & 74, Xuân 2012:
Noel năm nào chúng mình có nhau, rồi đến Noel năm nay mình vẫn
cứ lại có nhau, em giờ đây đã thành bà mẹ một con với bộn bề tã lót,
anh giờ đây thành ông chồng, ông bố với những áp lực “cày cuốc” để
nuôi sống một gia đình
II - Ống nhòm Phóng Viên
8
Trích Con gái hiếu thảo ngày ngày đưa mẹ câm điếc đi làm đăng
trên http://news.zing.vn ngày 15/03/2012:
Trong suốt hai năm ròng, bất kể nắng hay mưa, Trương Hiểu Văn
đều đạp xe đưa người mẹ câm điếc của mình cùng đi làm để tiện bề
chăm sóc bà.
Câu chuyện cảm động về lòng hiếu thuận của cô gái người Đài Loan
Trương Hiểu Văn được ví như truyện cổ tích trong xã hội hiện đại, với
những giá trị cuộc sống đôi khi bị lãng quên giữa dòng đời hối hả
Trích Vợ chồng đang đảo ngược vị thế trong gia đình trên
vnexpress.net ngày 30/11/2012:
Số phụ nữ đứng tên chủ hộ và các tài sản giá trị tăng đáng kể, nhất là
ở thành thị. Điều tra cho thấy gần 1/4 số người được hỏi khẳng định
thu nhập của vợ nhiều hơn chồng.
… Sự bình đẳng của phụ nữ trong gia đình cũng thể hiện qua việc xã
hội cởi mở hơn khi nhìn nhận về quan hệ tình dục trước hôn nhân của
họ. Trước đây, người phụ nữ sẽ bị coi là thất đức nếu như có quan
hệ trước. Hiện nay, một tỉ lệ không nhỏ chấp nhận chuyện “ăn cơm
trước kẻng”, và tuy tỉ lệ chấp nhận nữ “vượt rào” thấp hơn so với nam
nhưng cũng cho thấy sự thay đổi lớn. Sự cởi mở này cũng tương tự
về quan niệm tình dục ngoài hôn nhân.
Vị thế người phụ nữ cao hơn còn được khẳng định trong việc đặt tên
con. Những năm gần đây, họ hoặc tên của mẹ được đặt như một
phần đệm trong tên con, ngay sau họ bố. Trong truyền thống, điều
này không xảy ra.
Tỷ lệ phụ nữ đứng đơn xin ly hôn cao gấp 2 lần nam giới cũng thể
hiện xu hướng chị em ngày càng tự chủ hơn khi quyết định những
vấn đề quan trọng đời mình. Nó hoàn toàn khác với những quy định
về việc cho phép người đàn ông bỏ vợ của Nho giáo.
Ngoài sự thay đổi trong ứng xử, vị thế của vợ chồng, thì gia đình
Việt Nam hiện nay còn nhiều biến đổi khác. Ví dụ, ngoài gia đình hạt
nhân (bố mẹ và đứa con) hay gia đình mở rộng (có nhiều thế hệ sống
chung), còn có những kiểu gia đình mới như gia đình khuyết thiếu (bà
mẹ đơn thân), gia đình sống thử, gia đình đồng giới
Trích bài Con gái vẫn có thể nối dõi tông đường trên trang
phapluatttp.vn ngày 8/11/2010:
Các nhà khoa học khuyến nghị thay đổi quan niệm ấy, con có thể
mang họ mẹ, con gái có thể nối dõi tông đường
BẢN TIN
NHẶT SẠN GIỚI
Số 34 - 12/2012
11
III - Câu chuyện phóng viên
Chia sẻ của những nhà báo
trong quá trình thực hiện
các bài viết có
nhạy cảm giới
Câu chuyện phóng viên
Chị Nguyễn Hồng Quyên – hiện đang công tác tại
Đài Tiếng nói Việt Nam. Chị đã đồng hành cùng
CSAGA xây dựng và duy trì nhóm quan sát giới –
“nhặt sạn” giới trong chính các sản phầm của đài.
Các thành viên trong nhóm có nhiệm vụ phát hiện
các chương trình còn định kiến giới và kịp thời tư
vấn chuyên môn cho phóng viên. Chị Hồng Quyên
đã có rất nhiều kinh nghiệm trong việc lồng ghép
giới và xây dựng tin bài có nhạy cảm giới. Riêng
với chủ đề: Truyền thông và mất cân bằng giới tính
khi sinh, dưới góc độ của người làm nghề, chị có
một số chia sẻ với bạn đọc:
Nhóm bản tin: Xin chào chị Hồng Quyên, chị có
thể giới thiệu với bạn đọc một chút về công việc
của chị?
PV Hồng Quyên: Hiện tại tôi công tác ở Phòng các
vấn đề xã hội, Hệ Văn hóa Đời sống Khoa giáo của
Đài Tiếng nói Việt Nam với vai trò quản lý Phòng,
đưa ra ý tưởng, chủ đề, duyệt băng, bài, trước khi
lên sóng. Phòng tôi được phân công thực hiện 3
chương trình phát thanh: Các vấn đề xã hội, Dân
số, Môi trường và Cuộc sống và chương trình Nối
vòng tay nhân ái. Các đề tài, chủ đề của 3 chương
trình mà Phòng đảm nhận đều có có liên quan đến
vấn đề giới, đặc biệt là hai chương trình Các vấn
đề xã hội và Dân số, Môi trường và Cuộc sống
Nhóm bản tin: Vậy chắc hẳn chị đã có rất nhiều
kinh nghiệm đưa tin bài có nhạy cảm giới. Chị có
thể chia sẻ với các bạn đọc, đặc biệt là những bạn
trẻ?
PV Hồng Quyên: Với sự cạnh tranh của các loại
hình báo chí và biển thông tin của cuộc sống hiện
đại, chúng tôi thường cố gắng khai thác càng
nhiều thông tin càng tốt. Cũng như đưa được vấn
đề mà dư luận xã hội quan tâm lên sóng, đảm bảo
tính thời sự, chính xác và phục vụ mục đích truyền
thông. Yếu tố giới cũng luôn được chúng tôi lưu
tâm.
Hồng Quyên, phóng viên tại Đài Tiếng nói Việt Nam.
(Ảnh do nhân vật cung cấp)
BẢN TIN
NHẶT SẠN GIỚI
Số 34 - 12/2012
12
III - Câu chuyện phóng viên
Tôi được tham gia các khóa tập huấn, hội thảo và
mạng lưới những phóng viên viết về giới, vì thế tôi
cũng có nhiều cơ hội tiếp cận với những chuyên
gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Khi viết
bài, hoặc làm công việc của người gác sóng,
nghĩa là duyệt, biên tập bài của các PV trước khi
lên sóng, bản thân tôi thấy ý thức hơn về tác động
sản phẩm truyền thông của mình đối với thính giả,
không chỉ góp phần làm cho xã hội hiểu hơn về
giới và bình đẳng giới mà còn thay đổi quan niệm
cổ hủ trọng nam khinh nữ dường như ăn sâu trong
tiềm thức của không chỉ người dân mà cả các nhà
quản lý, lãnh đạo ở các địa phương. Nói cụ thể
hơn là bên cạnh độ chính xác, tính thời sự của vấn
đề PV đề cập thì nhạy cảm giới cần được quan
tâm hơn, từ những chi tiết nhỏ nhất cho tới cách
dùng hình ảnh, câu chữ, tránh vô tình mà tạo ra
quan điểm bất bình đẳng về giới.
Nhóm bản tin: Riêng với chủ đề Mất cân bằng
giới tính khi sinh, người làm báo có thể khai thác
khía cạnh nào để thúc đẩy bình đẳng giới?
PV Hồng Quyên: Có thể khai thác ở nhiều khía
cạnh: ví dụ như nguyên nhân sâu xa của tình trạng
mất cân bằng giới tính khi sinh là gì? Hệ lụy của
nó? Công tác truyền thông chủ đề này có những
khó khăn, rào cản ra sao? Hay đơn giản như, khi
viết về người dân biển đảo, bạn có thể lồng ghép
khía cạnh trọng nam khinh nữ như “tư tưởng phải
có con trai để nối nghiệp cha đi biển”. Hay là chủ
đề sự bùng nổ các kỹ thuật siêu âm, sinh con theo
ý muốn thiếu sự kiểm soát của các nhà quản lý
trong khi chế tài không đủ mạnh vô tình tiếp tay
cho tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh phát
triển. Đây là những chủ đề mà PV của Phòng Các
vấn đề xã hội đã thực hiện rất nhiều trong thời gian
qua.
Nhóm bản tin: Theo chị, người làm báo nên lưu
ý những điều gì để truyền thông loại bỏ tâm lý
chuộng con trai, gây hậu quả mất cân bằng giới
tính khi sinh?
PV Hồng Quyên: Như đã nói ở trên, một khi PV
có ý thức về nhạy cảm giới khi viết bài, thì sản
phẩm truyền thông đến với thính giả mới đảm
bảo yếu tố thông tin và có định hướng dư luận về
giới và bình đẳng giới… Đặc biệt khi truyền thông
về mất cân bằng giới tính khi sinh, loại bỏ tâm lý
chuộng con trai, PV rất cẩn trọng trong việc sử
dụng từ ngữ, đôi khi vô tình lại bày tỏ quan điểm
bất bình đẳng giới. Ví dụ nhầm lẫn khái niệm “thiên
chức” khi gán với người phụ nữ với các công việc
gia đình, chăm sóc con cái hay là cứ nhắc đến phụ
nữ là phải nói đến gia đình, tề gia nội trợ, gắn với
cái bếp, thậm chí là gọi bà nội trợ chứ không phải
là người nội trợ. Nhiều bài viết thường có câu :
“căn nhà thiếu vắng bàn tay người phụ nữ nên…”
thế nọ thế kia. Hoặc từ ngày người chồng, trụ cột
gia đình mất đi… cuộc sống khó khăn hơn… Tuy
nhiên cũng nhiều bài viết lại cực đoan quá khi đề
cao người phụ nữ. Bình đẳng giới tức là giới nam
và giới nữ bình đẳng với nhau. Khẳng định vai trò,
vị thế người phụ nữ trong gia đình và ngoài xã hội
là để thúc đẩy bình đẳng giới nhưng nếu quá đà,
lạm dụng thì chính chúng ta lại mắc vào bẫy bất
bình đẳng giới. Tức là đi từ thái cực này sang thái
cực khác, chỉ chăm chăm nói về phụ nữ mà ít đề
cập nam giới.
Nhóm bản tin: Cảm ơn những chia sẻ vô cùng
tâm huyết của chị. Có lẽ chính những tinh thần
tiến bộ và cởi mở đã khiến chị trở thành người gác
sóng – giám sát, biên tập những câu chữ, tin bài
có nhạy cảm giới, góp phần nâng cao vị thế của
phụ nữ. Chúc chị và gia đình có nhiều sức khỏe
và bình an!
(Theo ghi chép của Nhóm bản tin)
BẢN TIN
NHẶT SẠN GIỚI
Số 34 - 12/2012
13
Pháp lệnh về dân số của Ủy ban thường vụ Quốc hội số 06/2003 quy định:
Dịch vụ dân số là các hoạt động phục vụ công tác dân số, bao gồm cung cấp thông tin, tuyên
truyền, giáo dục, vận động, hướng dẫn, tư vấn về dân số (sau đây gọi chung là tuyên truyền, tư
vấn); cung cấp biện pháp chăm sóc sức khoẻ sinh sản, kế hoạch hoá gia đình, nâng cao chất
lượng dân số và các hoạt động khác theo quy định của pháp luật.
Một trong các hành vi nghiêm cấm:
Tuyên truyền, phổ biến hoặc đưa ra những thông tin có nội dung trái với chính sách dân số, truyền
thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc, có ảnh hưởng xấu đến công tác dân số và đời sống xã hội;
BẢN TIN
NHẶT SẠN GIỚI
Số 34 - 12/2012
14
IV - Các yếu tố
Xóa bỏ tinh thần chuộng con trai
mang nhạy cảm giới khi nói tới chủ đề
Các yếu tố tạo nên một bài viết
Tinh thần ưa chuộng con trai – mà các nhà nghiên
cứu hay gọi là “ước muốn thâm canh” đã ngấm
sâu vào nhận thức của người Việt. Đôi khi bạn tỉnh
táo và hiểu rằng, phải công bằng giữa nam và nữ,
phải tránh lối nói: con gái thì phải thế này, con trai
thì phải thế kia. Nhưng có lúc nào bạn vẫn bị mắc
kẹt với những điều bạn nhận thức được và những
điều ăn sâu vào tiềm thức của bạn – và bạn nói/
viết nó ra như một điều đương nhiên?
Các nước phương Tây vốn được xem là cực kỳ
tôn trọng phụ nữ. Nhưng có đôi lúc, một cách rất
khách quan chúng ta vẫn thấy tinh thần bất bình
đẳng giới vẫn lẩn khuất đâu đó vô cùng tinh vi.
Mấy tháng trở về trước, không có ngày nào là
chúng ta không nóng vì scandal Kristen (vai Bella
Swan trong phim Hừng đông) ngoại tình với đạo
diễn Rupert. Nếu làm một khảo sát nho nhỏ, chúng
tôi tin rằng, số tin bài chì trích /giọng điệu chì trích
Kristen nhiều hơn rất nhiều tin bài về việc đạo diễn
Rupert ngoại tình.
Cũng một vấn đề: ngoại tình, nhưng dường như
công chúng có con mắt khoan dung hơn với đạo
diễn Rupert. Còn Kristen trở thành bia đỡ đạn của
dư luận. Hẳn rằng người ta cảm thấy khó tha thứ
cho nữ giới ngoại tình hơn nam giới. Và dường
như điều này nó nằm ngoài những nhận thức lý
tính thông thường. Văn hóa trọng nam khinh nữ
ăn sâu vào nếp nghĩ của rất rất nhiều người và đôi
khi nó được thừa nhận một cách vô cùng tinh tế.
Trở lại với chủ đề truyền thông – mất cân bằng
giới tính khi sinh, chúng tôi phải thừa nhận rằng,
đề tài này bắt đầu nóng trong thời gian gần đây.
Tuy nhiên, việc thay đổi tâm lý ưa chuộng con trai
không chỉ đơn thuần là thông tin về các hậu quả
của việc mất cân bằng giới tính, mà còn thay đổi
cách suy nghĩ, cách sử dụng ngôn ngữ khi nói về
giới nam và nữ. Bởi lẽ, suy cho cùng, ngôn ngữ
cũng là biểu hiện của văn hóa, của những quan
niệm thẩm mỹ về cái đẹp. Các bạn có thể xem xét
một số khía cạnh sau:
1. Tránh lối diễn đạt nhấn mạnh sự lệ thuộc của
phụ nữ sau hôn nhân :
Trong quan niệm truyền thống, khi lập gia đình, con
gái thường theo chồng và cư trú tại nhà chồng. Mô
hình cư trú này tạo nên suy nghĩ, khi con gái lấy
chồng là theo nhà chồng, chăm sóc bố mẹ chồng,
là “con của nhà người ta”.
Quan niệm này đã mặc nhiên phủ nhận những
đóng góp của con gái trong việc phụng dưỡng
cha mẹ lúc già hay trách nhiệm hương hỏa với gia
đình. Chúng ta có thể ủng hộ, phân tích những mặt
tích cực và thừa nhận mô hình cư trú bên ngoại để
cộng đồng thay đổi suy nghĩ về đóng góp của phụ
nữ sau khi lập gia đình, thay đổi tâm lý áp lực phải
có con trai bằng mọi cách.
Những cách viết như thế này sẽ mang đến
thông điệp tích cực :
“ Linh cũng nói rõ quan điểm muốn vợ chồng ở
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét